شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٥٦ - عَرِم (سبأ١٦/ )
ذىالحجه را در آن مىمانند،گرچه در نامگذارى اين سرزمين به«عرفات»جهات گوناگونى ذكر شده از جمله اين كه:
هنگامى كه پيك وحى خداوند«جبرئيل»مناسك حج را به«ابراهيم»در آنجا نشان داد ابراهيم،در برابر او مىگفت:«عَرَفْتُ،عَرَفْتُ»«شناختم،شناختم»،ولى بعيد نيست اين نامگذارى اشاره به حقيقت ديگرى نيز باشد و آن اين كه آن سرزمين كه نخستين مراحل حج از آن شروع مىشود محيط بسيار آمادهاى براى معرفت پروردگار و شناسايى ذات پاك اوست و براستى آن«جذبۀ روحانى و معنوى»كه انسان به هنگام ورود به آن سرزمين پيدا مىكند با هيچ بيانى قابل توصيف نيست.
در اين سرزمين خاطرهانگيز،انسان نه تنها از نشئه عرفان پروردگار سرمست مىشود،بلكه در درون وجود خود،خودش را هم كه عمرى است گم كرده است و به دنبالش مىگردد پيدا مىكند و به حال خويشتن نيز«عارف»مىشود، آرى اين سرزمين را«عرفات»مىنامند،چه اسم جالب و مناسبى!(ج ٣٤/٢.)
ع ر م
عَرِم:(سبأ١٦/.)[*]
در اصل از«عرامة»(بر وزن عَلامة)به معنى«خشونت و كجخلقى و سختگيرى» است و توصيف سيلاب در آيۀ مورد بحث اشاره به شدت خشونت و ويرانگرى آن است و تعبير به«سيل العرم»به اصطلاح از قبيل اضافۀ موصوف به صفت است.بعضى«عَرِم»را به معنى«موشهاى صحرايى»گرفتهاند كه تعبير آيه،تناسب چندانى با اين معنى ندارد.در «لسان العرب»در مادّۀ«عرم»معانى مختلفى آمده از جمله:
سيلاب طاقت فرسا،موانعى كه در ميان درهها براى مهار كردن آب مىسازند و
[*]فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنٰا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ ...«امّا آنها(از خدا)رويگردان شدند،و ما سيل ويرانگر را برآنها فرستاديم...»سبأ١٦/.