شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٨ - ظهور (بقره١٨٩/ )
رسوم خرافى جاهليت در مورد حج اشاره كرده و آنها را از اين عمل نهى مىكند، مىفرمايد:
« دربارۀ هلالهاى ماه از تو سؤال مىكنند،بگو آنها بيان اوقات(و تقويم طبيعى)براى (نظام زندگى)مردم و(تعيين وقت)حج است و(آنچنان كه در جاهليت مرسوم بود كه به هنگام حج كه جامۀ احرام مىپوشيدند از در خانه وارد نمىشدند و از نقب پشت خانه وارد مىشدند)كار نيك آن نيست كه از پشت خانه وارد شويد...»لَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ ظُهُورِهٰا)بقره١٨٩/.
آنها هنگامى كه لباس احرام را به تن داشتند از راه معمولى و در خانه،به خانه وارد نمىشدند و معتقد بودند كه محرم نبايد از در خانه وارد شود،به همين دليل در پشت خانه نقبى مىزدند و به هنگام احرام فقط از آن راه وارد مىشدند آنها به اين دليل اين كار را انجام مىدادند كه اين يك عمل نيك است چون يك نوع ترك عادت است و چون احرام ترك عادت مىباشد بايد با اين ترك عادت تكميل گردد[١].
ولى قرآن صريحا مىگويد نيكى در تقواست نه در عادات و رسوم خرافى،و بلا فاصله دستور مىدهد كه حتما از همان طريق عادى به خانهها وارد شويد.امّا آيه يك معنى وسيعتر و عمومىتر نيز دارد و آن اين كه براى اقدام در هر كارى اعم از اعمال مذهبى و غير مذهبى بايد از طريق صحيح آن وارد شد،نه از طرق انحرافى و وارونه و غير عادى چنان كه جابر همين معنى را از قول امام باقر(ع)نقل كرده است[٢].در تفاسير اهل بيت(ع) در مورد اين آيه نيز مىخوانيم كه«ما ابواب خداوند و طرق وصول به او و داعيان بهسوى بهشت خدا مىباشيم[٣]»يعنى در تمام امور مذهبى خويش از طريق اصلى وارد شويد و برنامههاى خود را از آنها بگيريد كه وحى در خانه آنان نازل شده و پرورشيافتگان مكتب وحى الهى هستند.(ج ٧/٢.)
[١]تفسير بيضاوى،ذيل آيه
[٢] مجمع البيان،ذيل آيه
[٣] مأخذ پيشين،ذيل آيه