شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٠ - طاغية (حاقه٥/ )
ط غ و/ى
طغى:(نجم١٧/.)[*]
از«طغيان»و يا از«طغوان»گرفته شده و به معنى«تجاوز از حدّ»است.
در آيۀ ٢٤ سورۀ طه،آنجا كه ابلاغ فرمان الهى به موسى(ع)صادر مىشود و بهسوى فرعون مأموريت مىيابد مىخوانيم:
اِذْهَبْ إِلىٰ فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغىٰ .«برو بهسوى فرعون كه طغيان كرده است».
دليل لزوم آغاز كردن از فرعون،در يك جملۀ كوتاه«انه طغى»(او طغيان كرده است) بيان شده كه در اين كلمۀ«طغيان»همه چيز جمع است،آرى طغيان و تجاوز از حد و مرز در تمام ابعاد زندگى،و بههمينجهت به اين گونه افراد«طاغوت»گفته مىشود كه از همين مادّه گرفته شده است.(ج ١٨٥/١٣-١٨٦،ج ٤٩٩/٢٢.)
طاغية:(حاقه٥/.)[**]
به معنى«سركش و ازحدّگذرنده»است و نيز به معنى صيحۀ آسمانى و يا صاعقه و يا رجفه آمده است،زيرا به خاطر شدت،از حد و مرز گذشته است.اين آيه دربارۀ عذابى سركش براى قومى طغيانگر نازل شده،مىگويد:«اما قوم ثمود با عذابى سركش هلاك شوند»فَأُهْلِكُوا بِالطّٰاغِيَةِ)حاقه٥/.
قوم ثمود،قومى بودند كه در يك منطقه كوهستانى ميان حجاز و شام زندگى مىكردند،حضرت صالح بهسوى آنها مبعوث شد،ولى آنها هرگز ايمان نياوردند و به مبارزه با او پرداختند،حتى از او خواستند كه اگر راست مىگويى عذابى را كه به ما وعده مىدهى فرود آور!در اين هنگام صاعقهاى ويرانگر بر آنها مسلط شد و در چند لحظه لرزه
[*]مٰا زٰاغَ الْبَصَرُ وَ مٰا طَغىٰ .«و چشم او هرگز منحرف نشد و طغيان ننمود»نجم١٧/.
[**]فَأَمّٰا ثَمُودُ فَأُهْلِكُوا بِالطّٰاغِيَةِ .حاقه٥/.