شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٤٩ - اَعْرَضَ (اسراء٨٣/ )
سه احتمال دادهاند:
١-همان معنايى كه در ترجمۀ آيۀ مورد بحث آمده،يعنى درختانى كه روى پاى خود نمىايستند و نياز به داربست دارند،و درختانى كه بدون نياز به داربست روى پاى خود مىايستند(زيرا«عرش»در لغت به معنى برافراشتن و هر موجود برافراشته است و بههمينجهت به سقف و يا تخت پايهبلند،عرش گفته مىشود).
٢-منظور از معروش،درخت اهلى است كه بهوسيلۀ ديوار و امثال آن در باغها حفاظت مىشود و غير معروش درختان بيابانى و جنگلى و كوهستانى است.
٣-معروش درختى است كه بر سر پا ايستاده و يا از روى زمين بلند شده،اما غير معروش درختى است كه به روى زمين مىخوابد و پهن مىشود.
ولى معنى اوّل مناسبتر به نظر مىرسد و شايد ذكر«معروشات»در آغاز سخن(آيۀ مورد بحث)به خاطر ساختمان عجيب و شگفتانگيز اين گونه درختان است.يك نگاه كوتاه به درخت انگور و ساقه و شاخۀ پرپيچوخم آنكه با قلابهاى مخصوصى مجهز است و خود را به اشياء اطراف مىچسباند تا كمر راست كند،شاهد اين مدعاست.(ج ٣/٦.)
عرض
اَعْرَضَ:(اسراء٨٣/.)[*]
مصدرش«اعراض»به معنى«روى گردانيدن»است،منتها در آيۀ مورد بحث روى گردانيدن از خدا و حق است،چنان كه مىگويد:
«هنگامى كه به انسان نعمت مىبخشيم(از حق)روى مىگرداند و متكبرانه دور مىشود...»أَعْرَضَ وَ نَأىٰ بِجٰانِبِهِاسراء٨٣/.
از مجموع اين جمله استفاده مىشود كه انسانهاى بىايمان و يا ضعيف الايمان به
[*]وَ إِذٰا أَنْعَمْنٰا عَلَى الْإِنْسٰانِ أَعْرَضَ وَ نَأىٰ بِجٰانِبِهِ ...اسراء٨٣/ و فصّلت٥١/.