شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٤٥ - ميثاق غليظ (احزاب٧/ )
شديد باشد باز در برابر عذاب آخرت خفيف و كماهميّت است.
اين تناسب نيز قابل ملاحظه است كه قوم عاد افراد خشن و درشت و بلندقامت بودند كه اندام آنها به تنۀ درختان نخل تشبيه شده و به همين نسبت ساختمانهاى محكم و بزرگ و بلند داشتند تا آنجا كه در تاريخ قبل از اسلام مىخوانيم:عربها بناهاى بلند و محكم را به عاد نسبت مىدادند و مىگفتند«عادى»،لذا عذاب آنها نيز مانند خودشان غليظ و خشن بوده است،نه تنها در جهان ديگر،در اين دنيا نيز مجازات آنها بسيار شديد و خشن بود.
(ج ١٤٢/٩.)
ميثاق غليظ:(احزاب٧/.)[*]
به پيمانى گفته مىشود كه محكم و شديد باشد.اصولا واژۀ«ميثاق»-به طورى كه راغب در مفردات مىگويد-به معنى پيمان مؤكدى است كه توأم با سوگند و عهد بوده باشد،بنابراين ذكر غليظ در آيۀ مورد بحث تأكيدى است افزون بر اين معنى.
اين آيه،وظايف سنگين پيامبر اسلام(ص)و ساير پيامبران بزرگ را بيان مىكند و مىفرمايد:«به خاطر بياور هنگامى را كه از پيامبران پيمان گرفتيم و از تو و از نوح و ابراهيم و موسى و عيسى بن مريم،آرى از همۀ آنها پيمان شديد و محكمى گرفتيم(كه در اداى مسئوليت تبليغ و رسالت و رهبرى كوتاهى نكنند)»وَ أَخَذْنٰا مِنْهُمْ مِيثٰاقاً غَلِيظاً.
احزاب٨/.
به اين ترتيب،نخست تمام پيامبران را در مسئله ميثاق مطرح مىكند،سپس از پنج پيامبر اولوالعزم نام مىبرد كه در آغاز آنها شخص پيامبر اسلام به خاطر شرافت و عظمتى كه دارد آمده است و بعد از او چهار پيامبر اولوالعزم ديگر به ترتيب زمان ظهور(نوح و ابراهيم و موسى و عيسى)ذكر شدهاند.
اين نشان مىدهد كه پيمان مزبور پيمانى همگانى بوده كه از تمام انبياء گرفته شده،
[*]وَ إِذْ أَخَذْنٰا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثٰاقَهُمْ وَ مِنْكَ وَ مِنْ نُوحٍ وَ إِبْرٰاهِيمَ وَ مُوسىٰ وَ عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَ أَخَذْنٰا مِنْهُمْمِيثٰاقاً غَلِيظاً.احزاب٧/.