شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٥٩ - فَسَقُوا (اسراء١٦/ )
ساختن آن»است و«تفسير»مصدر باب تفعيل است كه همان معناى مجرد خود را با تأكيد و مبالغۀ بيشترى بيان مىكند و در معناى آن مىتوان گفت«نيكو آشكار كردن و از پوشيدهاى پرده برداشتن»است.
تفسير و تأويل نسبت عام و خاص دارند و تفسير اعم از تأويل است.واژۀ مورد بحث بيشتر از يكبار در قرآن نيامده است[*].اين آيه پاسخ دندانشكنى است به مشركان لجوج و بهانهجو،خطاب به پيامبر مىفرمايد:«آنها هيچ مثلى براى تو نمىآورند و هيچ بحث و سخنى را براى تضعيف دعوت تو طرح نمىكنند مگر اين كه ما سخن حقى را كه دلايل سست آنها را درهم مىشكند و به قاطعترين وجهى به آنها پاسخ مىگويد در اختيار تو مىگذاريم و تفسير بهتر و بيانى جالبتر براى تو مىگوييم»وَ أَحْسَنَ تَفْسِيراً.فرقان/ ٣٣.(ج ٧٩/١٥.)
ف س ق
فَسَقُوا:(اسراء١٦/.)[**]
از مادّۀ«فسق»به معنى نافرمانى از خدا(مخالفت)است و نيز به هرگونه گناه اطلاق مىشود و در اصل به معنى خارج شدن چيزى از پوست است،آنگاه به صورت استعاره در بيرون شدن از راه حق بهكاررفتهاست .
مفهوم آيۀ مورد بحث اين است:«هنگامى كه ما تصميم بر هلاكت قومى بگيريم نخست اوامر خود را براى مترفين و سردمداران آنها بيان مىكنيم،سپس به هنگامى كه آنها به مخالفت و خروج از اطاعت برخيزند و استحقاق مجازات پيدا كنند،ما آنها را شديدا درهم مىكوبيم و هلاك مىكنيم».
[*]تبيين اللغات لتبيان الآيات،ج ٢٣٩/٢.
[**]وَ إِذٰا أَرَدْنٰا أَنْ نُهْلِكَ قَرْيَةً أَمَرْنٰا مُتْرَفِيهٰا فَفَسَقُوا فِيهٰا فَحَقَّ عَلَيْهَا الْقَوْلُ فَدَمَّرْنٰاهٰا تَدْمِيراً.اسراء١٦/.