شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٣٣ - علّيّين (مطففين١٨/ )
متعال:(رعد٩/.)[*]
از مادّۀ«علوّ»به معنى«بسيار بلند»و يكى از صفات بارى تعالى است و در اصل «متعالى»بوده ياء آن در وصف خداوند حذف شده است.اين واژه از اسماى حسناى الهى است كه برتر از ثناى هر ثناخوانى است،خداوندى كه به قدرت خود برتر از هر موجودى است و هيچ قادرى با او برابرى نتواند كرد[**].
آيۀ مورد بحث قسمتى از صفات پروردگار را بازگو مىكند،مىفرمايد:«خداوند غيب و شهود(پنهان و آشكار)را مىداند،او بزرگ و متعالى و مسلط بر هر چيز است»اَلْكَبِيرُ الْمُتَعٰالِرعد٩/.(ج ١٣٦/١٠.)
علّيّين:(مطففين١٨/.)[***]
جمع«على»(بر وزن ملّى)در اصل به معنى مكان بالا يا اشخاصى است كه در محل بالا مىنشينند و به ساكنان قسمتهاى مرتفع كوهها نيز اطلاق شده است و در آيۀ مورد بحث،جمعى آن را به معنى«برترين مكان آسمان»يا«برترين مكان بهشت»تفسير كردهاند.
بعضى نيز گفتهاند كه ذكر آن به صيغۀ جمع به خاطر تأكيد است و به معنى عُلُوّ فى عُلُوّ يعنى«بلندى در بلندى»مىباشد.در حديثى مىخوانيم كه پيامبر اكرم(ص) فرمود:«منظور از«علّيّين»آسمان هفتم و زير عرش خداست[١]».(ج ٢٧٠/٢٦- ٢٧١.)
[*]عٰالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهٰادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعٰالِ .رعد٩/.
[**] فرهنگ عميد و تبيين اللغات.
[***]كَلاّٰ إِنَّ كِتٰابَ الْأَبْرٰارِ لَفِي عِلِّيِّينَ .«چنان نيست كه آنها(دربارۀ معاد)خيال مىكنند،بلكه نامۀاعمال نيكان در«علّيّين»است»مطففين١٨/.
[١] تفسير قرطبى،ج ٧٠٥٣/١٠؛مجمع البيان،مادّۀ«علو».