شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٨٤ - اقم (روم٣٠/ )
بعضى از مفسران اين را اشاره به كيفيت«لبيك»گفتن مشركان در مراسم حج در جاهليت دانستهاند،زيرا آنها«لبيك»را كه آيينۀ تمام نماى توحيد و يگانهپرستى است آنچنان تحريف كرده بودند كه مشتمل بر زنندهترين تعبيرات شركآلود شده بود، مىگفتند:لَبَّيكَ لاٰ شَريكَ لَكَ،اِلاّٰ شَريكاً هُوَ لَكَ!تَمْلِكُهُ وَ ما مَلَكَ.«دعوتت را اجابت كرديم و به سويت آمديم،اى خدايى كه شريكى ندارى،جز شريكى كه مخصوص تو است،تو مالك او و هرچه او در اختيار دارد هستى».
اين جمله مستقيماً سخنى باطل و بيهوده بوده و مصداق قول زور است كه در اصل به معنى سخن دروغ و باطل و خارج از حد اعتدال مىباشد.
با اين حال،توجه آيه به اعمال مشركان در عصر جاهليت در مراسم حج،مانع از كلى بودن مفهوم آنكه پرهيز از هرگونه بت در هر شكل و صورت،و پرهيز از هر گفتار باطل به هر نوع و كيفيت است نمىباشد.
لذا در بعضى از روايات،جملۀ«قول الزور»تفسير به«خوانندگى حرام»(غنا)و «شهادت به باطل»شده است كه در واقع از قبيل بيان بعضى از افراد اين كلى مىباشد،نه به معنى انحصار مفهوم آيه در خصوص اين امور.
در حديثى از پيامبر گرامى اسلام(ص)مىخوانيم:روزى حضرت برخاست و در ميان مردم خطبه خواند و در ضمن آن فرمود:«اى مردم شهادت به باطل همطراز شرك با خداست»،سپس آيۀ مورد بحث را تلاوت فرمود.
اين حديث،اشاره به وسعت مفهوم اين آيه است.(ج ٩١/١٤-٩٢.)
ق و م
اقم:(روم٣٠/.)[*]
از مادّۀ«اقامه»به معنى«صاف و مستقيم كردن و برپاداشتن »است.
[*]فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللّٰهِ الَّتِي فَطَرَ النّٰاسَ عَلَيْهٰا...روم٣٠/.