شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٥٥ - قمطرير (انسان١٠/ )
به هر حال خدا الطاف خفيهاى دارد كه هيچكس از عمق آن آگاه نيست،پيراهن با تمام كوچكىاش كه چيز مهمّى نيست،گاه مىشود چند تار عنكبوت مسير زندگى قوم و ملتى را براى هميشه عوض مىكند،آنچنان كه در داستان غار ثور و هجرت پيامبر(ص)واقع شد.(ج ٣٨٥/٩ و ٣٨٩.)
ق م ط ر
قمطرير:(انسان١٠/.)[*]
در اين كه«قمطرير» ازچه مادهاى گرفته شده،در ميان مفسران و ارباب لغت گفتگوست،بعضى آن را از«قمطر»مىدانند و بعضى آن را مشتق از مادّۀ«قطر»(بر وزن مرغ)و ميم را زايده مىدانند،ولى مشهور همان نظر اوّل است كه به معنى«شديد و عبوس» است[١].
آيۀ مورد بحث در توصيف«ابرار»است كه آنها مىگويند:«ما از پروردگارمان خائفيم از آن روز كه عبوس و شديد است»يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراًانسان١٠/.
اين سخن ممكن است زبان حال«ابرار»باشد يا زبان قال آنها.
تعبير از روز قيامت به روز«عبوس»و«سخت»با اين كه عبوس از صفات انسان است و به كسى مىگويند كه قيافهاش را درهم كشيده،به خاطر تأكيد بر وضع وحشتناك آن روز است،يعنى آنقدر حوادث آن روز سخت و ناراحتكننده است كه نه تنها انسانها در آن روز عبوسند،بلكه گويى خود آن روز نيز عبوس است.
(ج ٣٥٥/٢٥.)
[*]إِنّٰا نَخٰافُ مِنْ رَبِّنٰا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً.«ما از پروردگار خائفيم در آن روز كه عبوس و شديداست»انسان١٠/.
[١] مفردات راغب،لسان العرب،المنجد،تفسير قرطبى و مجمع البيان.