شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٢٣ - مُسْتَقَرّ (انعام٩٨/ )
كرده است:
فَكَم سُخِّنَت بِالاَمسِ عَينٌ قَريرَةٌ*وَ قَرَّت عُيُونٌ دَمعُهَا اليَومَ ساكِبٌ «ديروز چشمان خنكى داغ و سوزان شد،ولى امروز چشمهايى خنك شد كه اشكش ريزان است».
به هر حال،آيۀ مورد بحث،بخشى از ويژگيهاى«عباد الرحمن»(بندگان ويژۀ خدا)را بازگو مىكند كه تا چه حد به تربيت فرزند و خانوادۀ خويش توجه دارند و براى خود در برابر آنها مسئوليت فوقالعادهاى قايلند،تا آنجا كه آنها پيوسته از درگاه خدا مىخواهند و مىگويند:پروردگارا از همسران و فرزندان ما كسانى قرار ده كه مايۀ روشنى چشم گردد.
(ج ١٦٧/١٥.)
مُسْتَقَرّ:(انعام٩٨/.)[*]
در اصل از مادّۀ«قرّ»(بر وزن حرّ)به معنى«سرما»است و از آنجا كه سرماى شديد هوا انسان و موجودات ديگر را خانهنشين مىكند،اين كلمه به معنى سكون و توقف و قرار گرفتن آمده است و«مستقرّ»به معنى ثابت و پايدار مىآيد.
در آيۀ مورد بحث دلايل توحيد و خداشناسى تعقيب شده،مىفرمايد:«او كسى است كه شما را از يك نفس(انسان)آفريد،جمعى از افراد بشر مستقرّ(پايدار)هستند و جمعى مستودع(ناپايدار)...»فَمُسْتَقَرٌّ وَ مُسْتَوْدَعٌ[**]انعام٩٨/.
كلمۀ«مستودع»در آيۀ مذكور-كه شرح آن در جاى خود خواهد آمد-از مادّۀ«ودع» (بر وزن منع)به معنى«ترك كردن»است و از آنجا كه امور ناپايدار محل خود را بزودى ترك مىگويد،اين كلمه به معنى ناپايدار بهكاررفتهاست .
از مجموع آنچه گفته شد چنين نتيجه مىگيريم كه آيۀ فوق مىگويد بعضى از انسانها پايدارند و بعضى ناپايدار.در اين كه منظور از اين دو تعبير در اين جا چيست؟در ميان
[*]وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وٰاحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَ مُسْتَوْدَعٌ ...انعام٩٨/.
[**] دربارۀ«مستقر»و«مستودع»ذيل آيۀ ٦ سورۀ هود(تفسير نمونه)،جلد ٩،صفحه ١٦ بحث شدهاست.