شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٩٢ - عابرى (نساء٤٣/ )
مطلبى به مطالب ديگر منتقل مىكند،چنان كه در آيۀ ١١١ سورۀ يوسف مىخوانيم:لَقَدْ كٰانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبٰابِ ...«در سرگذشت يوسف و برادرانش و انبياء و رسولان گذشته،درسهاى بزرگ عبرت براى همه انديشمندان است...».(ج ١٠٠/١٠،ج ٤٩١/٢٣.)
عابرى:(نساء٤٣/.)[*]
واژۀ«عابر»به معنى« عبوركننده»است و عبارت«عابرى سبيل»در آيۀ مورد بحث به مسافر و رهگذران اطلاق مىشود.آيه،ناظر بر تحريم نماز در حال مستى و باطل بودن نماز در حال جنابت است،مىگويد:
«اى كسانى كه ايمان آوردهايد در حالى كه مست هستيد به نماز نزديك نشويد تا بدانيد چه مىگوييد و همچنين هنگامى كه جنب هستيد،مگر اين كه مسافر باشيد...»وَ لاٰ جُنُباً إِلاّٰ عٰابِرِي سَبِيلٍنساء٤٣/.
باطل بودن نماز در حال جنابت كه با جملۀ«وَ لاٰ جُنُباً»به آن اشاره شده است،سپس استثنايى براى اين حكم بيان فرموده و مىگويد«إِلاّٰ عٰابِرِي سَبِيلٍ»مگر اين كه مسافر باشيد (و در مسافرت گرفتار بىآبى شويد كه در اين حال نماز خواندن به شرط تيمم جايز است).
ولى در روايات و اخبار،تفسير ديگرى نيز آمده است[١]و آن اين كه منظور از«صلات»در آيه، محل نماز گزاردن و مسجد است يعنى در حال جنابت وارد مساجد نشويد،سپس كسانى را كه عبورا از مسجد مىگذرند استثناء فرموده و مىگويد:«إِلاّٰ عٰابِرِي سَبِيلٍ»يعنى مىتوانيد در حال جنابت عبورا از مسجد بگذريد و از بعضى روايات استفاده مىشود كه جمعى از مسلمانان و صحابۀ پيامبر(ص)خانههايى در اطراف مسجد پيامبر(ص)ساخته بودند كه درهاى آن به مسجد گشوده مىشد و به آنها اجازه داده شد كه در حال جنابت از مسجد
[*]يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لاٰ تَقْرَبُوا الصَّلاٰةَ وَ أَنْتُمْ سُكٰارىٰ حَتّٰى تَعْلَمُوا مٰا تَقُولُونَ وَ لاٰ جُنُباً إِلاّٰ عٰابِرِيسَبِيلٍ ...نساء٤٣/.
[١] وسائل،ج ٤٨٦/١.