شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٢٨ - قَرْض (تغابن١٧/ )
قرض
تَقرِضُ:(كهف١٧/.)[*]
از مادّۀ«قرض»،در اصل به معنى«بريدن و قطع كردن چيزى»است و«مقراض»آلت بريدن است و«وام»را«قرض»گويند،چون شخص جزئى از مال خود را قطع مىكند و به ديگرى مىدهد[**].
آيۀ مورد بحث دربارۀ موقعيت دقيق اصحاب كهف و از چگونگى تابش آفتاب به غار، سخن مىگويد.دهانۀ غار رو به شمال گشوده مىشد و چون در نيمكرۀ شمالى زمين قطعاً بوده است نور آفتاب به درون آن مستقيم نمىتابيد،چنان كه قرآن مىگويد:«اگر به خورشيد نگاه مىكردى مىديدى كه به هنگام طلوع،در طرف راست غار آنها قرار مىگيرد و به هنگام غروب در طرف چپ...»وَ إِذٰا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذٰاتَ الشِّمٰالِكهف١٧/.
و به اين ترتيب نور مستقيم آفتاب كه تداوم آن ممكن است موجب پوسيدگى و فرسودگى شود به بدن آنها نمىتابيد،ولى نور غير مستقيم به قدر كافى وجود داشت.
تعبير كلمۀ«تَقرِضُ»كه معنى قطع كردن و بريدن دارد نيز مفهوم مأموريت را در بر دارد و«تقرضُ»قطع و پايان را كه در مفهوم غروب نهفته است نيز مشخص مىكند.
(ج ٣٦٨/١٢.)
قَرْض:(تغابن١٧/.)[***]
پيش از اين اشاره كرديم كه واژۀ«قرض»به معنى«قطع كردن و بريدن»است و چون با واژۀ«حسن»همراه شود(مانند آيۀ مورد بحث)اشاره به جدا كردن مال از خويشتن و دادن آن
[*]...وَ إِذٰا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذٰاتَ الشِّمٰالِ ...«...و چون آفتاب غروب مىكرد از آنها به طرف چپ(غار)متمايل مىشد...»كهف١٧/.
[**] قاموس قرآن،مادّۀ«قرض».
[***]إِنْ تُقْرِضُوا اللّٰهَ قَرْضاً حَسَناً يُضٰاعِفْهُ لَكُمْ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ...تغابن١٧/.