شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٨٦ - قصر (حج٤٥/ )
از امام موسى بن جعفر(ع)در تفسير جملۀ:وَ بِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَ قَصرٍ مَشيدٍ،مىخوانيم:
البئر المعطلة الامام الصامت،و القصر المشيد الامام الناطق.
«چاه معطل كه از آن بهره نمىگيرند،امام خاموش و قصر محكم سربرافراشته امام ناطق است».
و در همين زمينه،شاعر عرب چنين سروده است:
بئر معطلة و قصر مشرف*مثل لال محمد مستطرف فالقصر مجدهم الذى لا يرتقى*و البئر علمهم الذى لا ينزف «چاه متروك و قصر برافراشته مثال زيبايى براى آل محمّد(ص)است و«قصر»،مجد و عظمت آنهاست كه كسى به آن نمىرسد و«چاه»علم و دانش آنهاست كه هرگز پايان نمىگيرد»[١].
در آيۀ ٣٢ سورۀ مرسلات،جرقههاى آتشى كه براى تكذيبكنندگان قيامت و منكران آن به خارج پرتاب مىشود به كاخ عظيمى تشبيه شده است و در توصيف آن مىگويد:
«جرقههايى از خود بيرون مىدهد مانند يك كاخ عظيم»إِنَّهٰا تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ.
تعبير به قصر(كاخ)در اين جا تعبير پرمعنايى است،شايد تصور شود مناسبتر اين بود كه گفته شود جرقههايى همچون كوه،ولى نبايد فراموش كرد،كوهها منبع انواع بركات است و سرچشمههاى آب فرات و گوارا،اين قصرها و كاخهاى ستمگران هستند كه منشأ شعلههاى سوزان و آتشهاى شرربارند.
بعضى از مفسران مانند فخر رازى از ابن عباس نقل كردهاند كه در تفسير قصر گفته است منظور چوبهايى است كه از بيابان مىبريدند و جمعآورى مىكردند و براى زمستان روى هم مىچيدند،بعيد نيست اين تفسير به خاطر آن باشد كه انبوه هيزمهاى روى هم چيده شده را تشبيه به يك قصر بلند مىكردند.(ج ١٢٥/١٤ تا ١٢٧،ج ٤١٨/٢٥- ٤١٩.)
[١]تفسير برهان،ج ٣٠/٣.