شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٧٠ - عَسير (فرقان٢٦/ )
غزوۀ تبوك و مشكلات طاقتفرسايى كه به مسلمانان در اين جنگ رسيد نازل شده، اين مشكلات به قدرى بود كه گروهى تصميم به بازگشت گرفتند،اما لطف و توفيق الهى شامل حالشان شد و همچنان پا بر جا ماندند.آيه مىگويد:
«خداوند رحمت خود را شامل حال پيامبر و(همچنين)مهاجران و انصار كه در زمان عسرت و شدت(جنگ تبوك)از او پيروى كردند،نمود...»فِي سٰاعَةِ الْعُسْرَةِتوبه/ ١١٧.
در اين آيه،جنگ تبوك به«ساعة العُسرة»تعبير شده است،«ساعت»از نظر لغت به معنى بخشى از زمان است،خواه كوتاه باشد يا طولانى،البته به زمانهاى خيلى طولانى،ساعت گفته نمىشود و«عُسرت»به معنى«مشقت و سختى»است.(ج ١٧٣/٨.)
عَسير:(فرقان٢٦/.)[*]
از مادّۀ«عُسر»به معنى«سخت و دشوار»است.اين آيه از سختى روز قيامت صحبت مىكند و مىگويد:«...و آن روز روز سختى براى كافران خواهد بود».
آرى در آن روز كه قدرتهاى خيالى بكلى از ميان مىروند و حاكميّت مخصوص خدا مىشود پناهگاههاى كافران فرومىريزد و قدرتهاى جبّار و طاغوت محو مىشوند، هرچند در اين جهان نيز همه در برابر ارادۀ او بىرنگ بودند ولى در اين جا ظاهرا زرق و برقى داشتند،اما در قيامت كه صحنۀ بروز واقعيتها و بر چيده شدن مجازها و خيالها و پندارهاست،افراد بىايمان در برابر مجازاتهاى الهى چه تكيهگاهى مىتوانند داشته باشند و به همين دليل آن روز فوقالعاده بر آنها سخت خواهد گذشت؛در حالى كه براى مؤمنان بسيار سهل و آسان است.(ج ٦٦/١٥.)
[*]...وَ كٰانَ يَوْماً عَلَى الْكٰافِرِينَ عَسِيراً.فرقان٢٦/.