شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٦٥ - انفصام (بقره٢٥٦/ )
تمام نيازهاى روحى و جسمى انسانها را در زير پوشش خود قرار مىدهد،بنابراين در عين وحدت،كثير است و در عين كثرت،واحد.(ج ٨/٩-٩.)
فصيلة:(معارج١٣/.)[*]
به معنى«عشيره»و فاميل و قبيلهاى است كه انسان از آن منفصل و جدا شده است.اين آيه به گوشهاى از صحنۀ روز قيامت اشاره مىكند،روزى كه وضع حساب و رسيدگى به اعمال،وحشتناك است و همه در فكر خويشند،احدى به ديگرى نمىپردازد و هيچ دوست گرم و صميمى سراغ دوستش را نمىگيرد،روزى كه همه به خود مشغولند و هركس در فكر نجات خويش است.آرى به قدرى عذاب خدا در آن روز هولناك است كه انسان مىخواهد عزيزان خود،فرزند و همسر و برادرش را براى نجات خود فدا كند،حتى «قبيلهاش كه هميشه از او حمايت مىكردند»وَ فَصِيلَتِهِ الَّتِي تُؤْوِيهِمعارج١٣/.
(ج ٢٣/٢٥.)
ف ص م
انفصام:(بقره٢٥٦/.)[**]
از مادّۀ«فصم»(بر وزن خصم)به معنى«شكستن چيزى بىآنكه پارههاى آن پراكنده شود»و انفصام به معنى شكستگى و از هم گسيختن است و جملۀ:لانفِصام لَها.در آيۀ مورد بحث،يعنى پاره شدن و شكستن ندارد.اين آيه مىگويد:«...كسى كه به طاغوت(بت و شيطان و هر موجود طغيانگر)كافر شود و به خدا ايمان آورد به دستگيرۀ محكمى دست زده است كه گسستن براى آن نيست...»لاَ انْفِصٰامَ لَهٰابقره٢٥٦/.كلمۀ«انفصام»فقط يكبار در قرآن مجيد آمده است[***].(ج ٢٠٤/٢.)
[*]و فصيلته التى تؤويه.«و قبيلهاش كه هميشه از او حمايت مىكردند»معارج١٣/.
[**] فمن يكفر بالطاغوت و يؤمن باللّٰه فقد استمسك بالعروة الوثقى لانفصام لها...
[***] المعجم الاحصائى،فرهنگ لاروس،مادّه«فصم».