شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٩٥ - عتيد (ق١٨/ )
ع ت د
اَعْتَدَتْ:(يوسف٣١/.)[*]
در اصل از مادّۀ«عَتاد»به معنى«مهيّا و فراهم شدن»و نيز به معنى ذخيره كردن است و «اعتاد»به معنى آماده كردن و حاضر ساختن آمده.
«راغب»در مفردات مىگويد:كلمۀ«اَعْتَدْنا»در آيۀ ١٨ سورۀ نساء از مادّۀ«عَتاد»است يا اين كه اصلش از«اعددنا»بوده كه يكى از دو دال به تاء تبديل شده است.
و باز در آيۀ ٣٧ سورۀ نساء مىخوانيم:
...وَ أَعْتَدْنٰا لِلْكٰافِرِينَ عَذٰاباً مُهِيناً.«...و براى كافران عذابى خواركننده مهيّا كردهايم»اين كلمه در آيات ديگر نيز به همين معانى آمده است.(ج ٣٩٤/٩ با استفاده از منابع ديگر)
عتيد:(ق١٨/.)[**]
به معنى كسى است كه مهيّاى انجام كار است،لذا به اسبى كه مهيّاى دويدن است «فرس عتيد»مىگويند و به كسى كه چيزى را ذخيره و نگهدارى مىكند نيز«عتيد»گفته مىشود.اين واژه،از مادّۀ«عتاد»(بر وزن جهاد)به معنى«ذخيره كردن»است.آيه مىگويد:«هيچ سخنى را انسان تلفظ نمىكند مگر اين كه نزد آن فرشتهاى مراقب و آماده براى انجام مأموريت است»إِلاّٰ لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌغالب مفسران معتقدند كه«رقيب»و«عتيد»نام دو فرشته است كه فرشتۀ سمت
[*]فَلَمّٰا سَمِعَتْ بِمَكْرِهِنَّ أَرْسَلَتْ إِلَيْهِنَّ وَ أَعْتَدَتْ لَهُنَّ مُتَّكَأً...«هنگامى كه(همسر عزيز)از فكر آنها با خبرشد به سراغ آنها فرستاد(و از آنها دعوت كرد)و براى آنها پشتيهاى گرانقيمتى فراهم ساخت...»يوسف/٣١.
[**]مٰا يَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلاّٰ لَدَيْهِ رَقِيبٌ عَتِيدٌ.ق١٨/.