شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٠٠ - تَعْجَبْ (رعد٥/ )
از آن خواب عميق و طولانى بيدار كرديم و مردم را متوجه حالشان نموديم...»يعنى مردم شهر را از حال و سرگذشت آنها با خبر ساختيم.كهف٢١/.(ج ١١٧/٥،ج ٣٨١/١٢.) ع ث و
تَعْثَوا:(بقره٦٠/،اعراف٧٤/،عنكبوت٣٦/.)[*]
از مادّۀ«عثى»[عُثُوّاً و عُثِيّاً]به معنى«توليد فساد كردن»است،منتها اين مادّه بيشتر به مفاسد اخلاقى تعبير شده است،در حالى كه مادّۀ«عبث»به مفاسد حسّى اطلاق شده، بنابراين ذكر كلمۀ«مفسدين»در آيات مورد بحث بعد از جملۀ«لا تَعثَوا»به عنوان تأكيد آمده، زيرا هر دو يك معنى را مىرساند.
اين احتمال وجود دارد كه مجموع جمله اشاره به اين حقيقت باشد كه فساد در آغاز از نقطه كوچكى شروع مىشود و سپس گسترش مىيابد و تشديد مىشود و اين درست همان چيزى است كه از كلمۀ«تعثوا»استفاده مىشود.به تعبير ديگر«مفسدين»در آيه،اشاره به آغاز برنامههاى فسادانگيز است و«تعثوا»اشاره به ادامه و گسترش آن.(ج ٢٧٣/١،ج ٢٣٧/٦،ج ٢٦٩/١٦.)
ع ج ب
تَعْجَبْ:(رعد٥/.)[**]
از مادّۀ«عجب»(بر وزن سبب)به معنى«به شگفت در آمدن»است و كلمۀ«تعجّب»
[*]...وَ لاٰ تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ .«...و در زمين فساد نكنيد»بقره٦٠/،اعراف٧٤/،عنكبوت٣٦/.
[**]وَ إِنْ تَعْجَبْ فَعَجَبٌ قَوْلُهُمْ أَ إِذٰا كُنّٰا تُرٰاباً أَ إِنّٰا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ...رعد٥/.