شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٠٦ - فتنة (بقره١٩١/ )
پشت هستۀ خرماست و«قطمير»به معنى پوستۀ نازكى است كه هستۀ خرما را پوشانيده و تمام اين كلمات كنايه از شىء بسيار كوچك و حقير است،چنان كه در آيۀ ٧١ سورۀ اسراء مىخوانيم:
«كسانى كه نامۀ اعمالشان به دست راستشان داده مىشود آنها با سرفرازى و افتخار و خوشحالى و سرور نامۀ اعمالشان را مىخوانند و كوچكترين ظلم و ستمى به آنها نمىشود»وَ لاٰ يُظْلَمُونَ فَتِيلاً.
امّا كسانى در اين جهان،كوردل بودند،آنها در سراى آخرت نابينا خواهند بود،نه در اين دنيا راه هدايت را پيدا مىكنند و نه در آخرت راه بهشت و سعادت را،چرا كه چشم خود را به روى همۀ واقعيات بستند و از ديدن چهرۀ حق و آيات خداوند و آنچه مايۀ هدايت و عبرت است خود را محروم ساختند.(ج ٤١٤/٣،ج ٢٠٢/١٢.)
فتن
فتنة:(بقره١٩١/.)[*]
از مادّۀ«فتن»(بر وزن متن)در اصل به معنى قرار دادن طلا در كوره است،تا طلاى خوب و خالص از ناخالص شناخته شود و به همين مناسبت به معنى هرگونه آزمايش و امتحان استعمال مىشود و به معنى«دخول انسان در آتش»نيز آمده است،ولى روىهمرفته بايد توجه داشت كه اين واژه و مشتقات آن در قرآن در معانى مختلف بهكاررفتهاست و از نظر لغت،معانى وسيعى دارد از جمله:
١-آزمايش و امتحان.چنان كه مىخوانيم:أَ حَسِبَ النّٰاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنّٰا وَ هُمْ لاٰ يُفْتَنُونَ .«مردم خيال مىكنند همينكه گفتند ايمان آورديم كافى است و آزمايش نمىشوند»عنكبوت٢/.
٢-فريب دادن.آنجا كه مىخوانيم:يٰا بَنِي آدَمَ لاٰ يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطٰانُ ...«اى فرزندان آدم
[*]...وَ الْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ ...«...و فتنه(و بتپرستى)از كشتار هم بدتر است...»بقره١٩١/.