شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٢ - طارق (طارق١/ )
اين كه اطراف به صورت جمع آمده در حالى كه روز دو طرف بيشتر ندارد روشن مىشود كه اطراف معنى وسيعى دارد كه ساعات مختلف روز را شامل مىشود).
احتمال سومى نيز در آيه وجود دارد كه اشاره به اذكار خاصى باشد كه در روايات اسلامى در اين ساعات مخصوص وارد شده است.(ج ٣٣٨/١٣.)
ط ر ق
طارق:(طارق١/.)[*]
از مادّۀ«طرق»(بر وزن برق)به معنى«كوبيدن»است و راه را ازاينجهت«طريق» گويند كه با پاى رهروان كوبيده مىشود و«مطرقه»به معنى«پتك و چكش»است كه براى كوبيدن فلزات و مانند آن به كار مىرود.و از آنجا كه درهاى خانهها را به هنگام شب مىبندند و كسى كه شب وارد مىشود ناچار است در را بكوبد،به اشخاصى كه در شب وارد مىشوند«طارق»گويند.
امير مؤمنان على(ع)دربارۀ«اشعث بن قيس»منافق كه شبهنگام به در خانۀ آن حضرت آمد و حلواى شيرينى با خود آورده بود كه به پندار خام خويش قلب على(ع)را به خود متوجه سازد تا در ماجرايى به نفع او حكم كند،مىفرمايد:
و اعجب من ذلك طارقٌ طرقنا بملفوفة وعائها.«و از اين شگفتانگيزتر داستان كسى است كه شبهنگام ،در خانه را كوبيد و بر ما وارد شد،در حالى كه ظرف سرپوشيدهاى پر از حلواى لذيذ با خود آورده بود[١]» به هر حال«طارق»در آيۀ مورد بحث همان مسافر شبانه و ستارۀ درخشانى است كه بر آسمان ظاهر مىشود و به قدرى بلند است كه گويى مىخواهد سقف آسمان را سوراخ كند و نيز نورش به قدرى خيرهكننده است كه تاريكيها را مىشكافد و به درون
[*]وَ السَّمٰاءِ وَ الطّٰارِقِوَ مٰا أَدْرٰاكَ مَا الطّٰارِقُاَلنَّجْمُ الثّٰاقِبُ .«سوگند به آسمان و كوبندۀ شب و تونمىدانى كوبندۀ شب چيست؟همان ستارۀ درخشان و شكافندۀ تاريكيها»طارق١/ تا ٣.
[١] نهج البلاغه،خطبه ٢٢٤.