شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٣٦ - اقترفْتُم (توبه٢٤/ )
به دست آوردهايد.
در آيۀ ٢٣ سورۀ شورى به جملۀ...وَ مَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهٰا حُسْناً...[*]
بر مىخوريم.
در اين جا واژۀ«يقترف»از«اقتراف»و در اصل از«قَرف»به معنى«اكتساب و به دست آوردن»گرفته شده،خواه اكتساب خوبى باشد يا بدى.ولى به گفتۀ«راغب»اين واژه در بديها بيش از خوبيها به كار مىرود(هرچند در آيۀ مورد بحث در خوبيها به كار رفته)؛لذا ضرب المثلى در عرب معروف است كه مىگويند:«الاعتراف يزيل الاقتراف.«اعتراف به گناه،گناه را از بين مىبرد».
جالب اين كه در بعضى از تفاسير از ابن عباس و يكى ديگر از مفسران نخستين به نام«سدّى»نقل شده كه منظور از«اقتراف حسنة»در آيۀ شريفه مودّت آل محمّد(ص) است[١].
در حديثى از امام حسن بن على(ع)آمده است:اِقْتِرافُ الْحَسَنَةِ مَوَدَّتُنا اهْلَ الْبَيْتِ.
«منظور از به دست آوردن حسنه،مودّت ما اهل بيت است»،روشن است كه منظور از اين گونه تفسيرها محدود بودن معنى اكتساب حسنه به مودّت اهل بيت نيست،بلكه معنى وسيع و گستردهاى دارد،ولى از آنجا كه اين جمله به دنبال مسئله مودّت ذى القربى آمده است روشنترين مصداق اكتساب حسنه همين مودّت است.
به هر حال از مادّۀ مورد بحث،اسم فاعل آن«مقترف»و جمعش«مقترفون»است كه در آيۀ ١١٣ سورۀ انعام به همين شكل آمده:...وَ لِيَقْتَرِفُوا مٰا هُمْ مُقْتَرِفُونَ .«...و هر گناهى بخواهند انجام دهند،انجام مىدهند».
از اين مادّۀ در قرآن مجيد،به صورت ماضى و مضارع و اسم فاعل بهكاررفتهاست .
(ج ٤٠٩/٥،ج ٣٣٢/٧،ج ٤٢٣/٢٠.)
[*]«...و هركس حسنهاى را كسب كند ما بر نيكىاش مىافزاييم...»شورى٢٣/.
[١] مجمع البيان،ذيل آيۀ مورد بحث و تفسير صافى و تفسير قرطبى.