شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٠ - اَظفَرَكُمْ (فتح٢٤/ )
ظ ف ر
اَظفَرَكُمْ:(فتح٢٤/.)[*]
واژۀ«اظفار»به معنى«پيروز ساختن»است و در اصل از مادّۀ«ظفر»(بر وزن علم)به معنى«پيروزى يافتن»آمده.قرآن مىگويد:
«او كسى است كه دست آنها(مشركان)را از شما و دست شما را از آنها در دل مكه كوتاه كرد،بعد ازآنكه شما را بر آنها پيروز ساخت...»مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ)فتح/ ٢٤.
جمعى از مفسران براى اين آيه«شأن نزولى»ذكر كردهاند و آن اين كه:مشركان مكه چهل نفر را در جريان حديبيه براى ضربه زدن به مسلمانان به طور مخفيانه بسيج كردند كه با هوشيارى مسلمانان توطئه آنها نقش بر آب شد،مسلمين همگى را دستگير كرده خدمت پيامبر(ص)آوردند و پيامبر(ص)آنها را رها كرد.
بعضى عدد آنها را ٨٠ نفر نوشتهاند كه از كوه«تنعيم»به هنگام نماز صبح و با استفاده از تاريكى مىخواستند به مسلمانان يورش برند.بعضى نيز گفتهاند در آن هنگام كه پيامبر(ص)در سايۀ درخت نشسته بود تا پيمان صلح را با نمايندۀ قريش تنظيم كند و على(ع)مشغول نوشتن بود،٣٠ نفر از جوانان مكه با اسلحه به او حملهور شدند كه به طرز معجزه آسايى توطئه آنها خنثى گشت و همگى دستگير شدند و حضرت آنها را آزاد فرمود[١].
مطابق اين شأن نزول جملۀ:مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْاشاره بر پيروزى بر اين گروه است،در حالى كه مطابق تفسير سابق منظور پيروزى كلى لشكر اسلام بر كل مشركان است و اين با مفاد آيه سازگارتر است.(ج ٨٩/٢٢.)
[*]وَ هُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ ...فتح٢٤/.
[١] مجمع البيان،ج ١٢٣/٩-اين شأن نزول را با تفاوت مختصرى«قرطبى»،«ابو الفتوح رازى»«آلوسى»در«روح المعانى»،«شيخ طوسى»در«تبيان»،«مراغى»و ديگران نيز نقل كردهاند.