شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٩٢ - غيظ (آل عمران١٣٤/ )
غيظ:(آل عمران١٣٤/.)[*]
به معنى«شدت غضب و حالت برافروختگى و هيجان فوقالعاده روحى»است كه بعد از مشاهدۀ ناملايمات به انسان دست مىدهد.
حالت خشم و غضب از خطرناكترين حالات است و اگر جلو آن رها شود،در شكل يك نوع جنون و ديوانگى و از دست دادن هر نوع كنترل اعصاب، خودنمايى مىكند و بسيارى از جنايات و تصميمهاى خطرناكى كه انسان يكعمر بايد كفاره و جريمۀ آن را بپردازد در چنين حالى انجام مىشود و به اين ترتيب دومين صفت پرهيزكاران در آيۀ مورد بحث(بعد از صفت انفاق)،فروبردن خشم معرفى شده است.
پيامبر اكرم(ص)مىفرمايد:من كظم غيظا و هو قادر على انفاذه ملأه اللّٰه امنا و ايمانا.«آنكس كه خشم خود را فروبرد با اين كه قدرت بر اعمال آن دارد،خداوند دل او را از آرامش و ايمان پر مىكند».
اين حديث مىرساند كه فروبردن خشم اثر فوقالعادهاى در تكامل معنوى انسان و تقويت روح ايمان دارد.
واژۀ«غيظ»علاوه بر معنى«خشم»،گاه به معنى«غم»آمده است،مثلاً در آيۀ ٢٥ سورۀ احزاب[**]كه آخرين سخن دربارۀ جنگ احزاب است،واژۀ مذكور آميزهاى از هر دو معناست(خشم و اندوه).
لشكريان احزاب كه آخرين تلاش و كوشش خود را براى پيروزى بر ارتش اسلام به كار گرفته بودند و ناكام ماندند،غمگين و خشمگين به سرزمينهاى خود بازگشتند .
(ج ٩٧/٣،ج ٢٤٨/١٧.)
[*]واَلَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرّٰاءِ وَ الضَّرّٰاءِ وَ الْكٰاظِمِينَ الْغَيْظَ...«همانها كه در وسعت و پريشانى(تنگدستى)انفاق مىكنند و خشم خود را فرومىبرند ...»آل عمران١٣٤/.
[**]وَ رَدَّ اللّٰهُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنٰالُوا خَيْراً.«خدا احزاب كافر را با دلى مملو از خشم(واندوهى عظيم كه بر قلبشان سايه افكنده بود)بازگرداند ، بىآنكه نتيجهاى از كار خود گرفته باشند»احزاب٢٥/.