شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٨٩ - تَغيضُ (رعد٨/ )
چنانچه نعمتهاى الهى را وسيلهاى براى تكامل خويش ساختند و از آن در مسير حق مدد گرفتند و شكر آن را كه همان استفادۀ صحيح است بهجاآوردند ،نعمتش را پايدار،بلكه افزون مىسازد،اما هنگامى كه اين مواهب وسيلهاى براى طغيان و سركشى و ظلم و بيدادگرى و تبعيض و ناسپاسى و غرور و آلودگى گردد در اين هنگام نعمتها را مىگيرد و يا آن را تبديل به بلا و مصيبت مىكند.بنابراين،دگرگونيها همواره از ناحيۀ ماست وگرنه مواهب الهى زوالناپذير است.(ج ٢٠٦/٧-٢٠٧.)
غير:(حمد٧/.)[*]
از اسماء دائم الاضافه و كلمۀ استثناست و به معنى«جز،مگر،ديگر»است،مثلا مىگوييم:جاء القوم غير زيد.«همه آمدند مگر زيد».در آيۀ ٣ سورۀ فاطر مىخوانيم:
...هَلْ مِنْ خٰالِقٍ غَيْرُ اللّٰهِ ...«...آيا آفرينندهاى جز خدا وجود دارد؟...».گاهى معنى نفى مىدهد(لا).چنان كه در آيۀ ٥٠ سورۀ قصص آمده است:...بِغَيْرِ هُدىً مِنَ اللّٰهِ ...
«...بدون هدايتى از جانب خدا...»و يا آيۀ ٢١٢ سورۀ بقره:...وَ اللّٰهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشٰاءُ بِغَيْرِ حِسٰابٍ .«...و خدا به هركس خواهد بدون حساب روزى مىدهد».(رك:به كتب نحو)
غىض
تَغيضُ:(رعد٨/.)[**]
از مادّۀ«غيض»در اصل به معنى«فروبردن مايع و فروكش كردن آن»است،به طور
[*]صِرٰاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لاَ الضّٰالِّينَ .«راه آنها كه بر آنان نعمت دادى نهآنها كه بر ايشان غضب كردى و نه گمراهان»حمد٧/.
[**]اَللّٰهُ يَعْلَمُ مٰا تَحْمِلُ كُلُّ أُنْثىٰ وَ مٰا تَغِيضُ الْأَرْحٰامُ وَ مٰا تَزْدٰادُ...«خداوند از جنينهايى كه هر زن يا هرحيوان مادهاى حمل مىكند آگاه است و نيز به آنچه رحمها كم مىكنند(و قبل از موعد مقرر بيرون مىريزند)و نيز از آنچه(از موعد مقرر)افزون مىكنند مىداند...»رعد٨/.