شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٨١ - مَعيشت ضنَك (طه١٢٤/ )
زندگى پرنعمت و سراسر آرامش بهشتيان در قيامت سخن مىگويد:اين زندگى آنقدر رضايتبخش است كه گويى خودش«راضى»است يعنى به جاى اين كه«مرضية»گفته شود براى تأكيد هرچه بيشتر به جاى اسم مفعول،اسم فاعل بهكاررفتهاست .
و اين امتياز بزرگ مخصوص زندگى آخرت است،چرا كه زندگى دنيا هر قدر مرفه و پرنعمت و توأم با امنوامان و رضايت و خشنودى باشد باز از عوامل ناخشنودى خالى نيست،تنها زندگى آخرت است كه سراسر رضايت و خشنودى و آرامش و امنيت و مايۀ جمعيت خاطر مىباشد.پيامبر(ص)فرمود:لا عيش الا عيش الآخرة.«هيچ زندگى، زندگى واقعى نيست مگر زندگى آخرت كه جاودانه است[*]».(ج ٢٦٦/٢٧.)
مَعاش:(نبأ١١/.)[**]
ممكن است اسم زمان يا اسم مكان به معنى«زمان و مكان زندگى»باشد و نيز ممكن است مصدر ميمى باشد(در اين صورت،آيۀ مورد بحث محذوفى دارد و در تقدير سَبَباً لِمَعاشِكُمْ بوده است).
ضمنا«مَعاش»از مادّۀ«عيش»به معنى«زندگى»است و تفاوتش با حيات اين است كه حيات بر خداوند و فرشتگان اطلاق مىشود،امّا عيش مخصوص زندگى انسان و حيوان است.(ج ٢١/٢٦.)
مَعيشت ضنَك:(طه١٢٤/.)[***]
واژۀ«معيشت»به معنى چيزهايى است كه انسان با آنها زندگى مىكند و كلمۀ«ضنك» به معنى«سختى و تنگى»است.گاه مىشود درهاى زندگى به روى انسان بكلى بسته مىشود و دست به هر كارى مىزند با درهاى بسته روبرو مىشود و گاهى به عكس به هر
[*]راغب،مفردات،مادّۀ عيش.
[**]وَ جَعَلْنَا النَّهٰارَ مَعٰاشاً.«و روز را وسيلهاى براى زندگى و معاش قرار داديم»نبأ١١/.
[***]وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً...«و هركس از ياد من رويگردان شود زندگى تنگ(و سختى)خواهد داشت...»طه١٢٤/.