شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٦٧ - تَعُولُوا (نساء٣/ )
ع و ق
مُعَوّقين:(احزاب١٨/.)[*]
از مادّۀ«عوق»(بر وزن شوق)به معنى«بازداشتن و منصرف كردن از چيزى»است(و «مُعَوِّق»كسى است كه مردم را به وسوسه مىاندازد و از انجام كار خير منصرف مىسازد).
آيۀ مورد بحث به گروه بازدارندگان(منافقان)اشاره مىكند كه در لابلاى صفوف مسلمانان بودند و سعى داشتند مسلمانان ضعيف الايمان را از جنگ بازدارند،اينها همان «مُعوّقين»بودند و گروهى ديگر بيرون از صحنه نشسته بودند(از منافقان و يا يهود)و هنگامى كه با سربازان پيامبر(ص)برخورد مىكردند،مىگفتند به سراغ ما بياييد و خود را از اين معركه بيرون بكشيد(اينها كسانى هستند كه در جملۀ دوم آيه به آنها اشاره شده است)و به هر حال،آيه شامل كسانى مىشود كه وقتى در ميان مردم هستند آنها را از جنگ بازمىدارند و هنگامى كه به كنار مىروند ديگران را بهسوى خود دعوت مىكنند.
(ج ٢٣٤/١٧-٢٣٥.)
عول
تَعُولُوا:(نساء٣/.)[**]
در اصل از مادّۀ«عول»به معنى«ستم كردن و انحراف از حدّ اعتدال»است.
براى اين آيه،شأن نزول خاصى نقل شده و آن اين كه قبل از اسلام معمول بود كه بسيارى از مردم حجاز،دختران يتيم را به عنوان تكفّل و سرپرستى به خانۀ خود مىبردند و
[*]قَدْ يَعْلَمُ اللّٰهُ الْمُعَوِّقِينَ مِنْكُمْ وَ الْقٰائِلِينَ لِإِخْوٰانِهِمْ هَلُمَّ إِلَيْنٰا...«خداوند كسانى كه مردم را از جنگ بازمىداشتندو كسانى را كه به برادران خود مىگفتند بهسوى ما بياييد(و خود را از معركه بيرون كشيد)بخوبىمىشناسد...»احزاب١٨/.
[**]...ذٰلِكَ أَدْنىٰ أَلاّٰ تَعُولُوا.«...اين كار بهتر از ظلم و ستم،جلوگيرى مىكند»نساء٣/.