شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١١٧ - يَعْدِلُونْ (نمل٦٠/ )
اين آيه،انسان غافل را به گوشهاى از كرم و لطف خداوندى متوجه مىسازد و مىگويد:
«همان خدايى كه تو را آفريد و دستگاه وجودت را منظم ساخت و سپس تعديل نمود»فَسَوّٰاكَ فَعَدَلَكَانفطار٧/.يكى ديگر از موهبتهاى الهى،تعديل ميان قوا و اعضاى پيكر و هماهنگى و رابطۀ آنها با يكديگر است.
بعضى اين جمله را اشاره به راست قامت بودن انسان در ميان انواع حيوانات كه فضيلت و مزيتى براى او محسوب مىشود دانستهاند.(ج ٢٢٠/٢٦ تا ٢٢٢.)
يَعْدِلُونْ:(نمل٦٠/.)[*]
اين جمله ممكن است از مصدر«عدول»به معنى«انحراف و بازگشت از حق و بهسوى باطل»باشد و نيز ممكن است از مادّۀ«عدل»(بر وزن قشر)به معنى«معادل و شبيه و نظير»باشد،در صورت اول مفهومش در آيۀ مورد بحث،اين است كه آنها از خداوند واحد يكتا به غير او عدول مىكنند و در صورت دوم مفهومش اين است كه براى او عديل و نظير قائل مىشوند.
در آيۀ ١٣٥ سورۀ نساء به جملۀ«تَعْدِلُوا»بر مىخوريم در آنجا آمده است:
...فَلاٰ تَتَّبِعُوا الْهَوىٰ أَنْ تَعْدِلُوا...
جملۀ«تَعْدِلُوا»-مانند گفتۀ بالا-ممكن است از مادّۀ«عدالت»و يا از مادّۀ«عدول»بوده باشد.اگر از مادّۀ عدالت باشد معنى جمله چنين خواهد بود:
فلا تتبعوا الهوى لان تعدلوا.«از هواپرستى پيروى نكنيد تا بتوانيد اجراى عدالت كنيد»و اگر از مادّۀ عدول باشد،معنى جمله چنين است:
فلا تتبعوا الهوى فى ان تعدلوا.«از هواپرستى در مسير انحراف از حق پيروى نكنيد».
[*]...بَلْ هُمْ قَوْمٌ يَعْدِلُونَ .«...بلكه آنها گروهى هستند كه(از روى نادانى)مخلوقات خدا را دررديف او قرار مىدهند»نمل٦٠/.