شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٩٧ - يَقذِفُون (سبأ٥٣/ )
هشتاد تازيانه نوش جان كنند تا حيثيّت و نواميس مردم را بازيچه نگيرند.(ج ٣٧٥/١٤- ٣٧٦.)
يَقذِفُون:(سبأ٥٣/.)[*]
چنان كه در پيش گفتيم از مادّۀ«قذف»به معنى«پرتاب كردن چيزى»است.
در آيۀ مورد بحث كه از آخرين آيات سورۀ سبأ است با توجه به آيات قبل كه پيرامون مشركان لجوج سخن گفته شده،روى سخن را به پيامبر(ص)كرده،مىفرمايد:«آنها پيش از اين(كه در نهايت آزادى بودند)به آن كافر شدند و از مكان دور دستى به جهان غيب پرتاب مىشدند».
نه تنها كافر شدند،بلكه انواع اتهامات را به پيامبر اسلام(ص)و تعليمات او بستند و دربارۀ«جهان غيب-عالم ماوراء طبيعت و قيامت و نبوت پيامبر-داوريهاى نادرستى مىكردند و از نقطه دوردستى نسبتهايى به آن مىدادند»وَ يَقْذِفُونَ بِالْغَيْبِ مِنْ مَكٰانٍ بَعِيدٍسبأ٥٣/.
كلمۀ«غيب»جهان ماوراء حسّ است و«مكان بعيد»به معنى نقطۀ دور دست است و مجموعا كنايۀ لطيفى است از كسى كه بدون آگاهى و اطلاع دربارۀ جهان ماوراء طبيعت قضاوت مىكند،همان گونه كه پرتاب كردن چيزى از نقطۀ دور دست،كمتر به هدف مىخورد اين ظن و گمان و داورى آنها نيز به هدف اصابت نمىكند.
گاه پيامبر(ص)را«ساحر»مىخواندند،گاه«مجنون»،گاه«كذاب»و گاه قرآن را ساختۀ فكر بشر مىدانستند و گاه بهشت و دوزخ و قيامت را بكلى انكار مىكردند،تمام اينها يك نوع«رجم به غيب»و«تير در تاريكى»و«قذف من مكان بعيد»بود.
در آيۀ ٨ سورۀ صافات به جملۀ«يقذفون»بر مىخوريم.در آنجا آمده است:«آنها (شياطين)نمىتوانند به(سخنان)فرشتگان عالم بالا گوش فرادهند (و هرگاه چنين بخواهند)از هر سو هدف تيرها قرار مىگيرند»لاٰ يَسَّمَّعُونَ إِلَى الْمَلَإِ الْأَعْلىٰ وَ يُقْذَفُونَ مِنْ
[*]وَ قَدْ كَفَرُوا بِهِ مِنْ قَبْلُ وَ يَقْذِفُونَ بِالْغَيْبِ مِنْ مَكٰانٍ بَعِيدٍ.سبأ٥٣/.