شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٥٦ - عنيد (ق٢٤/ )
مىترسد و يا امرى است مشقّتبار و بههمينجهت هنگامى كه به استخوان شكسته فشارى برسد و توليد ناراحتى كند«عنت»گفته مىشود،زيرا اين واژه در اصل به معنى بازشكستن استخوانى است كه قبلا شكسته شده،يعنى پس از بهبود و التيام،مجددا براثر حادثه بشكند.بديهى است اين نوع شكستگى بسيار دردناك و رنجآور است و به همين دليل «عنت»در مشكلات طاقت فرسا و كارهاى رنجآور استعمال شده است.
اين واژه،در آيۀ ٢٥ سورۀ نساء به كار رفته،آنجا كه مىگويد:
...ذٰلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ ...«اين اجازۀ(ازدواج با كنيزان)براى كسانى است كه(از نظر غريزۀ جنسى)در زحمت باشند...».(ج ٣٥١/٣،ج ٢٠٧/٨،ج ١٥٨/٢٢.)
عند
عنيد:(ق٢٤/.)[*]
از«عناد»به معنى«تكبر و خودپسندى و عدم تسليم در برابر حق»است.به گفتۀ بعضى به آن نوع مخالفت و دشمنى گفته مىشود كه آگاهانه صورت مىگيرد،يعنى انسان حقانيت چيزى را درك كند و با آن به مخالفت برخيزد.
واژۀ«عنيد»به معنى انحراف و گرايش به غير راه حق آمده است:وَ اسْتَفْتَحُوا وَ خٰابَ كُلُّ جَبّٰارٍ عَنِيدٍ.«آنها(از خدا)تقاضاى فتح و پيروزى كردند و هر گردنكش منحرفى نوميد و نابود شد»ابراهيم١٥/.
در حديثى از امام باقر(ع)مىخوانيم:العنيد المعرض عن الحق.«عنيد كسى است كه از حق رويگردان باشد»[١].(ج ٣٠٣/١٠،ج ٢٩٦/٢٢،ج ٢٢٥/٢٥.)
[*]أَلْقِيٰا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفّٰارٍ عَنِيدٍ.«(خداوند فرمان مىدهد:)در جهنم بيفكنيد هر كافر متكبر و لجوجرا»ق٢٤/.
[١] نور الثقلين،ج ٥٣٢/٢.