شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٣٧ - نَقتبس (حديد١٣/ )
مىكنند قسم مىخورم كه از پنجاه سال پيش تاكنون بيش از هزار بار اين خطبه را خواندهام و در هربار در درون قلبم لرزش و ترس و پند و موعظه تازهاى پديد آمده و در روحم به سختى اثر گذارده،اعضا و جوارحم به لرزه افتاده و هرگز نشده كه در آن تأمل كنم جز اين كه در آن حال به ياد مرگ خانواده و بستگان و دوستانم افتادهام و درست برايم مجسم شده كه من همانم كه امام(ع)توصيف فرموده است.
چقدر واعظان و خطبا و گويندگان و افراد فصيح دراينباره سخن گفتهاند و من گوش فرادادهام و در سخنان آنها دقت كردهام،ولى در هيچيك تأثير سخن امام(ع)را نيافتهام.
اين تأثيرى كه سخن او در قلب من مىگذارد يا از ايمانى سرچشمه مىگيرد كه به گويندۀ آن تعلق دارد و يا نيت يقين و اخلاص او سبب شده است كه اين چنين در ارواح نفوذ كند و در قلوب جايگزين شود[١].
او در قسمت ديگرى از سخنانش مىگويد:«سزاوار است اگر فصحاى عرب همگى در مجلسى اجتماع كنند و اين خطبه براى آنها خوانده شود در برابر آن سجده كنند»و در همينجا اشاره به گفتار معاويه دربارۀ فصاحت امير مؤمنان على(ع)مىكند كه مىگويد:
«به خدا هيچكس فصاحت را براى قريش غير او پايهگذارى نكرد!».(ج ٢٧٧/٢٧- ٢٧٨.)
ق ب س
نَقتبس:(حديد١٣/.)[*]
از«اقتباس»و در اصل از مادّۀ«قبس»به معنى«گرفتن شعلهاى از آتش»است،سپس به نمونهگيريهاى ديگر نيز اطلاق شده.
[١]شرح نهج البلاغه،ابن ابى الحديد،ج ١٥٣/١١.
[*]يَوْمَ يَقُولُ الْمُنٰافِقُونَ وَ الْمُنٰافِقٰاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انْظُرُونٰا نَقْتَبِسْ مِنْ نُورِكُمْ ...«روزى كه مردان و زنانمنافق به مؤمنان مىگويند:نظرى بر ما بيفكنيد تا از نور شما شعلهاى برگيريم...»حديد١٣/.