اعراف:(اعراف٤٦/[*]و ٤٨[**].) در لغت جمع«عرف»(بر وزن گفت)به معنى«محل مرتفع و بلند»است و اين كه به يالهاى اسب و پرهاى بلند پشت گردن خروس«عُرف الفَرَس»يا«عُرفُ الدّيك»گفته مى‌شود به‌همين‌جهت است كه در محل مرتفعى از بدن آنها قرار دارد.

اعراف در آيات مورد بحث،منطقه‌اى است حدفاصل ميان بهشت و دوزخ و همان‌طور كه اشاره كرديم،در اصل به معنى زمينهاى برجسته است و با قرائنى كه در آيات و احاديث آمده،مكان خاصى است ميان دو قطب سعادت و شقاوت،يعنى«بهشت و دوزخ»كه همچون حجابى ميان اين دو كشيده شده(اعراف٤٦/.)و يا همچون زمين مرتفعى در ميان اين دو،فاصله شده است به طورى كه«اصحاب اعراف»(اعراف٤٨/.) كه روى آن قرار دارند،مشرف بر بهشت و دوزخند و هر دو گروه را مشاهده مى‌كنند و از چهره‌هاى تاريك و روشن آنها مى‌توانند آنها را بشناسند.در آيات مورد بحث،افرادى كه بر اعراف قرار دارند چنين معرفى شده‌اند كه آرزو دارند وارد بهشت شوند،ولى موانعى آنها را جلوگيرى كرده است،به هنگامى كه به بهشتيان نگاه مى‌كنند بر آنها درود مى‌فرستند و مى‌خواهند با آنها باشند،امّا هنوز نمى‌توانند،و به هنگامى كه نظر به دوزخيان مى‌افكنند،از سرنوشت آنها وحشت مى‌كنند و به خدا پناه مى‌برند.روايات متعددى درزمينۀ«اعراف»و«اصحاب اعراف»نقل شده است[***]و از مجموع آنها چنين استفاده مى‌شود كه اعراف گذرگاه سخت و صعب العبورى بر سر راه بهشت و سعادت جاويدان است.

طبيعى است كه افراد نيرومند و قوى،يعنى صالحان و پاكان با سرعت از اين گذرگاه عبور

[*]وَ بَيْنَهُمٰا حِجٰابٌ وَ عَلَى الْأَعْرٰافِ رِجٰالٌ يَعْرِفُونَ كُلاًّ بِسِيمٰاهُمْ ...«و در ميان آن دو(بهشتيان ودوزخيان)حجابى قرار دارد و بر«اعراف»مردانى هستند كه همه به سيمايشان شناخته مى‌شوند...»اعراف٤٦/.

[**]وَ نٰادىٰ أَصْحٰابُ الْأَعْرٰافِ رِجٰالاً يَعْرِفُونَهُمْ بِسِيمٰاهُمْ ...«و اصحاب اعراف مردانى(از دوزخيانرا)كه از سيمايشان آنها را مى‌شناسند صدا مى‌زنند...»اعراف٤٨/.

[***] نگاه كنيد به تفسير نمونه،جلد ششم،صفحه ١٨٧ به بعد.