شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٨٨ - يَتَفَقَّهُوا (توبه١٢٢/ )
آن خالص گردد.اين واژه فقط يكبار در قرآن كريم آمده است.بنى اسرائيل دست از پرگويى و لجاجت برنداشتند و به موسى گفتند كه از پروردگارش بخواهد تا براى آنها روشن كند كه رنگ آن گاو بايد چگونه باشد؟موسى(ع)در پاسخ«گفت:خدا مىفرمايد:
گاو مادهاى باشد زرد يكدست كه رنگ آن بينندگان را شاد و مسرور سازد»فٰاقِعٌ لَوْنُهٰا تَسُرُّ النّٰاظِرِينَبقره٦٩/.(ج ٣٠٤/١.)
ف ق ه-
يَفْقَهُون:(انعام٩٨/.)[*]
از مادّۀ«فقه»(بر وزن تبه)و فقاهة در اصطلاح:علم به احكام شرعيّه را گويند و فقيه به كسى گفته مىشود كه در احكام دين دانا باشد.با مراجعه به لغت استفاده مىشود كه«فقه»به هرگونه علم و فهمى گفته نمىشود،بلكه از معلومات حاضر پى به معلومات غايب بردن است[١].بنابراين با توجه به مفهوم آيه مورد بحث كه در مورد خلقت انسان است اين نكته را به ما يادآور مىشود كه افراد نكتهسنج دربارۀ آفرينش انسانها كه اينهمه با يكديگر تفاوتهاى جسمى و روحى دارند بخوبى بينديشند و خداى خود را از آن بشناسند.
(ج ٣٦٨/٥.)
يَتَفَقَّهُوا:(توبه١٢٢/.)[**]
شك نيست كه منظور از«تفقّه»در دين،فراگيرى همۀ معارف و احكام اسلام اعم از اصول و فروع است،زيرا در مفهوم تفقّه،همۀ اين امور جمع است.آيۀ مورد بحث مىگويد:«...چرا از هر گروهى،طايفهاى از آنان كوچ نمىكند(و طايفهاى بماند)تا در
[*]...قَدْ فَصَّلْنَا الْآيٰاتِ لِقَوْمٍ يَفْقَهُونَ .«...ما آيات خود را براى كسانى كه مىفهمند بيان كرديم»انعام٩٨/.
[١] مفردات راغب.
[**]...فَلَوْ لاٰ نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طٰائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ ...توبه١٢٢/.