شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٦٣ - اَعزَّة (نمل٣٤/ )
واقعيات مىباشد و اين عزّت در حقيقت ذلت است[*].(ج ١٩٣/١٨،ج ٢١٠/١٩.)
عَزيز:(ص٦٦/.)[**]
در لغت به معنى«هر چيز مشكل»است،زمينى كه عبور از آن به سختى انجام مىگيرد«عَزاز»ناميده مىشود و نيز هر چيزى كه براثر كميابى،دسترسى به آن مشكل باشد«عزيز»گفته مىشود،همچنين افراد نيرومند و توانا كه غلبه بر آنها«مشكل»يا « غيرممكن»است«عزيز»هستند و هركجا كلمۀ عزيز بر خدا اطلاق مىشود،به همين معنى است،يعنى هيچ كسى قادر بر غلبۀ او نيست و در برابر اراده و مشيت او محكوم است و به تعبير ديگر،او هميشه غالب است و هرگز مغلوب نيست[***].
كلمۀ«اعزّ»به معنى«عزيزتر و نيرومندتر»آمده،چنان كه در آيۀ ٣٤ سورۀ كهف مىخوانيم:
أَنَا أَكْثَرُ مِنْكَ مٰالاً وَ أَعَزُّ نَفَراً.«...من از نظر ثروت از تو برترم و نفراتم نيرومندتر است»(ج ٣١٤/٢،ج ٤٢٨/١٢،ج ٣٣٠/١٩.)
اَعزَّة:(نمل٣٤/.)[****]
جمع«عزيز»به معنى«چيره دستان و ارجمندان»است.اين آيه در ادامۀ داستان سليمان و ملكۀ سباست،ملكه با ملاحظۀ نامۀ سليمان به مشورت پرداخت،اطرافيان او تمايل به جنگ نشان دادند در حالى كه ملكه باطنا تمايل به اين كار نداشت،او چنين«گفت:
پادشاهان هنگامى كه وارد منطقۀ آبادى شوند آن را به فساد و تباهى مىكشانند و عزيزان
[*]بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّةٍ وَ شِقٰاقٍ .«ولى كافران گرفتار غرور و اختلافند»ص ٢/.
[**]رَبُّ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مٰا بَيْنَهُمَا الْعَزِيزُ الْغَفّٰارُ.«پروردگار آسمانها و زمين و آنچه ميان آن دواست،پروردگار عزيز و غفّار»ص٦٦/.
[***] دربارۀ«عزيز رحيم»و«عزيز حكيم»به ترتيب رجوع شود:جلد١٩٢/١٥ و جلد ٢٢٧/٢١(تفسير نمونه).
[****]قٰالَتْ إِنَّ الْمُلُوكَ إِذٰا دَخَلُوا قَرْيَةً أَفْسَدُوهٰا وَ جَعَلُوا أَعِزَّةَ أَهْلِهٰا أَذِلَّةً ...نمل٣٤/.