شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٨٦ - اَعْيُن (قمر١٤/ )
تمام دنيا جز انسان،و در تمام وجود انسان جز چشم،چيز ديگرى نبود،مطالعۀ شگفتيهايش براى شناخت علم و قدرت عظيم پروردگار كافى بود.(ج ١٥/٢٧-١٦.)
عُيُون:(قمر١٢/.)[*]
جمع عين به معنى«چشمه»است.آيه مىگويد:«و زمين را شكافتيم و چشمههاى زيادى از آن بيرون فرستاديم...».
اين آيه به سرگذشت قوم سركش نوح اشاره مىكند،قومى كه پيامبر خود را تكذيب كردند و گفتند او مرد ديوانهاى است.
خداوند براثر نافرمانى اين قوم نه تنها از آسمان آب زيادى فروريخت كه از زمين هم آب جوشيد و اين دو آب به اندازهاى كه مقدر بود باهم درآميختند و سراسر زمين را فراگرفتند و پس از سر برآوردن چشمهها از زمين،دريايى عظيم و طوفانى تشكيل شد،ولى در ميان آن طوفان عظيم و سرتاسرى كه همه چيز را در كام خود فروبرده بود،فرمان نجات نوح و يارانش از سوى خداوند بزرگ صادر شد.(ج ٣٢/٢٣.)
اَعْيُن:(قمر١٤/.)[**]
جمع«عَيْن»كه يكى از معانى آن«چشم»و معنى ديگر آن انسان با شخصيت است، ولى در آيۀ مورد بحث به همان معنى«چشم»آمده و دربارۀ حركت كشتى نوح و نجات او سخن مىگويد و مىفرمايد:
«مركبى كه تحت نظارت ما حركت مىكرد...»تَجْرِي بِأَعْيُنِنٰاقمر١٤/.
تعبير«باعيننا»(در برابر ديدگان ما)كنايه لطيفى است از توجه مخصوص و مراقبت كامل از چيزى،چنان كه در آيۀ ٣٧ سورۀ هود-در بخش ديگرى از همين داستان- مىخوانيم:وَ اصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنٰا وَ وَحْيِنٰا...«به او وحى كرديم كه در برابر ديدگان ما و
[*]وَ فَجَّرْنَا الْأَرْضَ عُيُوناً...قمر١٢/.
[**]تَجْرِي بِأَعْيُنِنٰا...قمر١٤/.