شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٦ - مُطْمِئَنَّةُ (فجر٢٧/ )
دليل تاكنون كتابهاى زيادى نوشته شده كه موضوع آنها فقط نگرانى و راه مبارزۀ با آن،و طرز به دست آوردن آرامش است.
تاريخ بشر پر است از صحنههاى غمانگيزى كه انسان براى تحصيل آرامش به هر چيز دست انداخته و در هر وادى گام نهاده و تن به انواع اعتيادها داده است.ولى قرآن با يك جملۀ كوتاه و پرمغز ،مطمئنترين و نزديكترين راه را نشان داده و مىگويد:«بدانيد كه ياد خدا آرامبخش دلهاست».(ج ٢٠٩/١٠ تا ٢١١.)
مُطْمِئَنَّةُ:(فجر٢٧/.)[*]
به معنى«آرام يافته»و مصدرش«اطمئنان»به معنى«آرام گرفتن»است.
اين آيه از نفوس مطمئنّه سخن مىگويد و آنها را با يك دنيا لطف و محبت مخاطب قرار داده،مىگويد:
«اى نفس مطمئنّه»،چه تعبير جالب و دلانگيز و روحپرورى كه لطف و صفا و آرامش و اطمينان از آن مىبارد.
دعوت مستقيم پروردگار،از نفوسى كه در پرتو ايمان به حالت اطمينان و آرامش و اطمينان از آن مىبارد.
دعوت مستقيم پروردگار،از نفوسى كه در پرتو ايمان به حالت اطمينان و آرامش رسيدهاند.
منظور از«نفس»در اين جا همان روح آدمى است و تعبير به«مطمئنّه»اشاره به آرامشى است كه در پرتو ايمان پيدا و حاصل مىشود،چنان كه قرآن مىگويد:أَلاٰ بِذِكْرِ اللّٰهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ .«بدانيد تنها با ذكر خدا دلها آرام مىگيرد»رعد٢٨/.
چنين نفسى هم اطمينان به وعدههاى الهى دارد و هم به راه و روشى كه برگزيده مطمئن است،هم در اقبال دنيا و هم در ادبار دنيا،هم در طوفانها و هم در حوادث و بلاها،و از همه بالاتر در آن هول و وحشت و اضطراب عظيم قيامت نيز آرام است.(ج ٤٧٥/٢٦ تا ٤٧٧.)
[*]يٰا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ .«تو اى روح آرام يافته»فجر٢٧/.