شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٣٣ - عَرَبى (رعد٣٧/ )
معنوى از رحمت است گريبانگيرشان مىشود.و از سوى سوم از نظر جسمانى نيز در شكنجه و عذابند و در بدترين جايگاه در آتش دوزخ.(ج ١٢٨/٢٠.)
مَعاذير:(قيامت١٥/.)[*]
جمع«معذرت»در اصل به معنى پيدا كردن چيزى است كه آثار گناه را از بين ببرد كه گاهى عذر واقعى است و گاه صورى و ظاهرى.بعضى گفتهاند،«معاذير»جمع«معذار» به معنى«پرده و پوشش»است؛طبق اين تفسير معنى آيۀ مورد بحث چنين مىشود:
«انسان بر خويشتن آگاهى دارد هرچند پردهها بر اعمال خود بيفكند و كارهاى خويش را مستور دارد»،ولى تفسير اول مناسبتر است.(ج ٢٩٣/٢٥.)
ع ر ب
عُرُب:(واقعه٣٧/.)[**]
جمع«عروبة»(بر وزن ضرورة)به معنى زنى است كه وضع حالش حكايت از محبّتش نسبت به همسر و مقام عفت و پاكيش مىكند،زيرا«اعراب»(بر وزن اظهار)به همان معنى آشكار ساختن است.اين واژه به معنى«فصيح و خوشسخن بودن»نيز مىآيد و ممكن است هر دو معنى،در آيه جمع باشد.آيه مىگويد:«همسرانى كه به همسرشان عشق مىورزند و خوشزبان و فصيح و همسنوسالند»عُرُباً أَتْرٰاباًواقعه٣٧/.(ج ٢٢٤/٢٣.)
عَرَبى:(رعد٣٧/.)[***]
همان گونه كه«راغب»در مفردات مىگويد:به معنى«سخن فصيح و روشن»است:
[*]وَ لَوْ أَلْقىٰ مَعٰاذِيرَهُ.«هرچند (در ظاهر)براى خود عذرهايى بتراشد»قيامت١٥/.
[**]عُرُباً أَتْرٰاباً.واقعه٣٧/.
[***]وَ كَذٰلِكَ أَنْزَلْنٰاهُ حُكْماً عَرَبِيًّا...«همان گونه(كه به پيامبران پيشين كتاب آسمانى داديم)بر تو نيز فرمانروشن و صريحى نازل كرديم...»رعد٣٧/.