شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٣٨ - فَرعُها (ابراهيم٢٤/ )
پشت دروازۀ كوفه فرمود،مىخوانيم:انتم لنا فرطٌ سابقٌ.«شما پيشگامان اين قافله بوديد و قبل از ما به ديار آخرت شتافتيد[١]».(ج ٢٨٣/١١،ج ٢٠٩/١٣.)
فُرُط:(كهف٢٨/.)[*]
به معنى«تجاوز از حدّ»است و هر چيزى كه از حدّ خود خارج و به اسراف متوجه شود به آن«فُرُط»مىگويند(ولى معانى اين مادّۀ و مشتقات آن برحسب موارد استعمال تفاوت مىكند).
در اين آيه،خداوند به پيامبر مىفرمايد:«با كسانى باش كه پروردگار خود را صبح و عصر مىخوانند و تنها ذات او را مىطلبند،هرگز چشمهاى خود را به خاطر زينتهاى دنيا از آنها مگير،و از كسانى كه قلبشان را از ياد خود غافل ساختيم اطاعت مكن،همانها كه پيروى هواى نفس كردند و كارهايشان افراطى است»وَ كٰانَ أَمْرُهُ فُرُطاًكهف٢٨/.
جالب اين كه قرآن صفات اين دو گروه را در مقابل يكديگر چيده است:مؤمنان راستين امّا تهيدست،قلبى مملو از عشق خدا دارند،هميشه به ياد او هستند و او را مىطلبند.امّا ثروتمندان متكبر بكلى از ياد خدا غافلند و جز هواى نفس چيزى نمىطلبند و همه چيز آنها از حدّ اعتدال بيرون و در مسير افراط و اسراف است.(ج ٤١٧/١٢.)
ف ر ع
فَرعُها:(ابراهيم٢٤/.)[**]
واژۀ«فرع»به معنى«شاخه»و در اصل به معنى«علو و ارتفاع»است:فرعتُ الشَّىء فَرعاً.«آن را بلند گردانيدم».
[١]نهج البلاغه،كلمات قصار،شمارۀ ١٣٠.
[*]...وَ كٰانَ أَمْرُهُ فُرُطاً.«...و همانها كه همه كارهايشان افراطى است(و خارج از رويه و توأم بااسرافكارى)»كهف٢٨/.
[**]...كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهٰا ثٰابِتٌ وَ فَرْعُهٰا فِي السَّمٰاءِ.ابراهيم٢٤/.