شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٥٥ - قرية (يوسف٨٢/ )
استاد به راه افتاد تا به قريهاى رسيدند و از اهالى آن قريه غذا خواستند،ولى آنها از ميهمان كردن اين دو مسافر خوددارى كردند...».
در آيۀ فوق كلمۀ«قرية»منظور شهر است،زيرا در چند آيۀ بعد تعبير به«المدينة»شده است،امّا در اين كه اين شهر در آيۀ مورد بحث،كدام شهر و در كجا بوده است؟در ميان مفسران گفتگوست؛از ابن عباس نقل شده كه منظور«انطاكيه»است[١].
بعضى ديگر گفتهاند منظور«ايله»است كه امروز به نام بندر ايلات معروف است و در كنار درياى احمر نزديك خليج عقبه واقع شده است.
بعضى ديگر معتقدند كه منظور شهر«ناصره»است كه در شمال فلسطين قرار دارد و محل تولّد مسيح(ع)بوده است.
مرحوم طبرسى،در اين جا حديثى از امام صادق(ع)نقل مىكند كه تأييدى بر احتمال اخير است.
بطور كلى واژۀ«قرية»در اصل از مادّۀ«قرى»(بر وزن نهى)گرفته شده و نام براى محلى است كه مردم در آن جمع مىشوند و چون قريه مركز اجتماع افراد بشر است،اين نام برآن اطلاق شده و گاهى به خود انسانها نيز«قرية»گفته مىشود.
بنابراين مفهوم گستردهاى دارد كه هم شهرها را شامل مىشود و هم روستاها را، هرچند در زبان فارسى تنها به روستا اطلاق شده،ولى در زبان عرب و در قرآن مجيد كراراً به شهرهاى مهم و عمده مانند مصر و مكّه و امثال آن گفته شده است.
واژۀ«قُرى»(به فارسى قُرا)جمع«قرية»به همان معانى گفته شده در پيش است، چنان كه در آيۀ ١٤ سورۀ حشر مىخوانيم[*]:«آنها(منافقان)هرگز با شما به صورت دستهجمعى جز در دژهاى محكم يا از پشت ديوارها نمىجنگند(و از رويارويى با شما وحشت دارند)...»قُرىً مُحَصَّنَةٍحشر١٤/.
[١]انطاكيه از شهرهاى قديم سوريه است كه ٩٦ كيلومتر از حلب،و ٥٩ كيلومتر از اسكندرونفاصله دارد و به خاطر دانههاى غذايى و دانههاى روغنىاش مشهور است،بندرى دارد به نام«سويديه»كه٢٧ كيلومتر از آن فاصله دارد.«دائرةالمعارف فريد وجدى،ج ٨٣٥/١».
[*]لاٰ يُقٰاتِلُونَكُمْ جَمِيعاً إِلاّٰ فِي قُرىً مُحَصَّنَةٍ أَوْ مِنْ وَرٰاءِ جُدُرٍ...حشر١٤/.