شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٥١ - عمى (فصلت٤٤/ )
ع م ى
عَمُوا:(مائده٧١/.)[*]
از مادّۀ«عمى»به معنى«نابينا گشتن و كوردل شدن»است.اين آيه اشاره به غرور نابجاى يهود در برابر طغيان و جنايات آنها كرده كه سرانجام اين غرور و خودبرتربينى همانند پردهاى است كه بر چشم و گوش آنها مىافتد و به خاطر آن«از ديدن آيات خدا نابينا و از شنيدن كلمات حق،كر شدند»فَعَمُوا وَ صَمُّوامائده٧١/.
امّا آنها هنگامى كه سرانجام شوم اعمال خود را مشاهده كردند،پشيمان گشتند و توبه كردند و متوجه شدند كه آنها هرگز يك نژاد برتر نيستند و خداوند توبۀ آنها را پذيرفت،ولى ديرى نپاييد كه دوباره سر به طغيان و سركشى برداشتند و پردههاى غفلت كه از آثار فرورفتن در گناه است بر چشم و گوش آنها افكنده شد و باز از ديدن آيات حق نابينا و از شنيدن سخنان حق كر شدند.
با توجه به آيه،شايد مقدم داشتن جملۀ«عموا»(نابينا شدند)بر«صمّوا»(كر شدند) اشاره به اين باشد كه نخستينبار بايد آيات خدا و معجزات پيامبر(ص)را ببينند و سپس به دستورات او گوش فرادهند .(ج ٣٠/٥.)
عمى:(فصلت٤٤/.)[**]
به معنى«نابينا و كوردل شدن»است.اين آيه،خطاب به پيامبر(ص)است كه مىافزايد:بگو اين كتاب آسمانى براى كسانى كه ايمان آوردهاند مايۀ هدايت و درمان است
[*]وَ حَسِبُوا أَلاّٰ تَكُونَ فِتْنَةٌ فَعَمُوا وَ صَمُّوا ثُمَّ تٰابَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ ثُمَّ عَمُوا وَ صَمُّوا كَثِيرٌ مِنْهُمْ ...«و گمانكردند مجازاتى در كار آنها نخواهد بود لذا(از ديدن حقايق و شنيدن سخنان حق)نابينا و كر شدند سپس(بيدار گشتند و)خداوند توبۀ آنها را پذيرفت دگربار(به خواب غفلت فرورفتند و)بسيارى از آنها كور و كرشدند...»مائده٧١/.
[**]...وَ الَّذِينَ لاٰ يُؤْمِنُونَ فِي آذٰانِهِمْ وَقْرٌ وَ هُوَ عَلَيْهِمْ عَمًى ...فصلت٤٤/.