شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥١٩ - فاه (رعد١٤/ )
بعضى معتقدند كه معنى گندم صحيحتر است،چرا كه بعيد است آنها مواد غذايى خالى از گندم را خواسته باشند[١].
آيۀ مورد بحث خطاب به بنى اسرائيل مىفرمايد:«و(نيز به خاطر بياوريد)زمانى را كه گفتيد:اى موسى،هرگز حاضر نيستيم به يك نوع غذا اكتفا كنيم،از خداى خود بخواه كه از آنچه از زمين مىرويد،از سبزيها خيار،سير،عدس و پياز براى ما بروياند...»بقره٦١/.
در اين آيه به دنبال شرح مواهب فراوانى كه خداوند به بنى اسرائيل ارزانى داشت، چگونگى كفران و ناسپاسى آنها را در برابر اين نعمتهاى بزرگ منعكس مىكند و نشان مىدهد كه آنها چگونه مردم لجوجى بودهاند كه شايد در تمام تاريخ ديده نشده است،افرادى اينهمه مورد لطف خدا قرار گيرند،ولى در مقابل تا اين حد ناسپاسى و عصيان كنند! (ج ٢٧٧/١ و ٢٨٠.)
ف و ه
فاه:(رعد١٤/.)[*]
به معنى«دهان»و«فوه»نيز به همان معناست كه گاهى به جاى آن استعمال مىشود.
واژۀ«فم»در اصل«فوه»به فتحتين بوده،حرف«هاء»نظر به اين كه حرف خفى است حذف شده و واو آن در صورت عدم اضافه به«ميم»بدل گشته است.در معجم الفاظ قرآن مذكور است كه«فم»هنگام اضافه و جمع به اصل خود«فوه»برمىگردد و ميم آن حذف مىشود و در قرآن به صورت مفرد و جمع آمده[**]و جمعِ آن«افواه»است[***].
[١]تفسير قرطبى،ذيل آيۀ مورد بحث.
[*]...وَ الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ لاٰ يَسْتَجِيبُونَ لَهُمْ بِشَيْءٍ إِلاّٰ كَبٰاسِطِ كَفَّيْهِ إِلَى الْمٰاءِ لِيَبْلُغَ فٰاهُ وَ مٰا هُوَبِبٰالِغِهِ ...رعد.١٤/.
[**] تبيين اللغات لتبيان الآيات،ج ٢٦٤/٢.
[***]...وَ تَقُولُونَ بِأَفْوٰاهِكُمْ مٰا لَيْسَبِهِ عِلْمٌ ...«...و با دهانهاى خود سخنى مىگفتيد كه به آن علمو يقين نداشتيد...»نور١٥/.