شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٩٤ - مقام محمود چيست؟ (اسراء٧٩/ )
فرعونيان اتفاق افتاد،به اين ترتيب كه چه بسيار باغها و چشمهها و نيز زراعتها و قصرهاى زيبا و گرانقيمت را بر جاى گذاشتند،زراعتهاى عظيمى كه در بستر نيل در سرتاسر مصر وجود داشت و نيز قصرها و مساكن آباد كه يكى از مهمترين وسائل زندگى آنها به شمار مىآمد.
البته«كريم»و پرارزش بودن اين قصرها از نظر ظاهرى و از ديدگاه خود آنها بود وگرنه در منطق قرآن اين گونه مسكنهاى پرزرقوبرق طاغوتى و غفلتزا كرامتى ندارد.
بعضى نيز احتمال دادهاند كه منظور از«مَقٰامٍ كَرِيمٍ»مجالس جشن و شادمانى،و يا منابرى باشد كه مداحان و شعرا بالاى آن مىرفتند و فرعون را ستايش مىكردند،ولى معنى اول از همه مناسبتر به نظر مىرسد.(ج ٤٤٨/١،ج ١٤/٣ و ١٥،ج ١٧٧/٢١.)
مقام محمود چيست؟:(اسراء٧٩/.)[*]
بدون شك«مقام محمود»مقام بسيار برجستهاى است و چنان كه از لفظش پيداست داراى معنى وسيعى است كه شامل هر مقامى كه در خور ستايش باشد مىشود(چرا كه محمود از مادۀ حمد به معنى ستايش مىباشد)و از آنجا كه اين كلمه به طور مطلق در آيه آمده،شايد اشاره به اين باشد كه ستايش همگان را از اولين و آخرين متوجه پيامبر(ص) مىكند و در آيۀ مورد بحث اشاره به مقام ممتاز و فوقالعادهاى است كه براى پيامبر(ص)در سايۀ عبادتهاى شبانه و نيايش در دل سحر حاصل مىشده است.
معروف در ميان مفسران اين است كه اين مقام همان مقام شفاعت كبراى پيامبر(ص) است،چرا كه پيامبر(ص)بزرگترين شفيعان در عالم ديگر است و آنها كه شايسته شفاعت باشند،مشمول اين شفاعت بزرگ خواهند شد.
اين تفسير در روايات متعددى نيز وارد شده است،در تفسير عياشى از امام باقر(ع) يا امام صادق(ع)مىخوانيم كه در تفسير جملۀ:عَسىٰ أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقٰاماً مَحْمُوداً،
[*]عَسىٰ أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقٰاماً مَحْمُوداً.«...باشد كه در پرتو اين عمل(تهجّد)،خداوند تو رابه«مقام محمود»مبعوث كند»اسراء٧٩/.