شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٧٠ - غار (توبه٤٠/ )
در آيۀ مورد بحث به قسمت حساسى از جنگ بدر و نعمتهاى گوناگونى كه خداوند در اين صحنۀ خطرناك نصيب مسلمانان كرد اشاره مىكند تا حس اطاعت و شكرگزارى آنها را برانگيزد،مىفرمايد:«به خاطر بياوريد زمانى را كه از شدت وحشت و اضطراب كه از كثرت نفرات دشمن و فزونى تجهيزات جنگى آنها براى شما پيش آمده بود،به خدا پناه برديد و دست حاجت بهسوى او دراز كرديد و از وى تقاضاى كمك نموديد»وإِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْانفال٩/.
در پارهاى از روايات آمده كه پيامبر(ص)نيز با مسلمانها در استغاثه و يارى طلبيدن از خداوند همصدا بود،دست خود را بهسوى آسمان بلند كرده بود و عرضه مىداشت:
خداوندا وعدهاى را كه به من دادهاى تحقق بخش،پروردگارا،اگر اين گروه مؤمنان نابود شوند پرستش تو از زمين برچيده خواهد شد،و آنقدر پيامبر(ص)به اين استغاثه و دعا ادامه داد كه عبا از دوشش بر زمين افتاد[١].(ج ١٠٣/٧.)
غ و ر
غار:(توبه٤٠/.)[*]
به معنى شكاف وسيع در كوه يا در زمين،محلى كه انسان در آن فرومىرود و خود را از نظر بينندگان پنهان مىسازد.(جمع غار:اغوار و غيران).
آيۀ مورد بحث بازمىگردد به توطئه مشركان مكه دربارۀ نابود كردن پيامبر اكرم(ص) و پناه بردن آن حضرت به غار ثور.توطئه خطرناك مشركان از اين قرار بود كه عدّۀ زيادى شمشيرزن از قبايل مختلف عرب،خانۀ پيامبر(ص)را شبانه در حلقۀ محاصره قرار دهند و صبحگاهان دستهجمعى به او حمله كنند و او را در بسترش از دم شمشيرها بگذرانند.
[١]مجمع البيان،ذيل آيه.
[*]...إِذْ هُمٰا فِي الْغٰارِ إِذْ يَقُولُ لِصٰاحِبِهِ لاٰ تَحْزَنْ إِنَّ اللّٰهَ مَعَنٰا...«...در آن هنگام كه آن دو(پيامبر وابو بكر)در غار بودند و او(پيامبر)به همسفر خود مىگفت غم مخور خدا با ماست...»توبه٤٠/.