شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٥٢ - مُفْتَرى (قصص٣٦/ )
آيات قرآن است و به گفتۀ ابن عباس«اين آيه از جمله آياتى است كه خداوند در سورۀ نساء بيان كرده و براى افراد با ايمان بهتر است از آنچه خورشيد برآن مىتابد».
زيرا افراد بسيارى هستند كه مرتكب گناهان عظيمى مىشوند و براى هميشه از رحمت و آمرزش الهى مأيوس مىگردند و همان سبب مىشود كه در باقيماندۀ عمر،راه گناه و خطا را با همان شدت بپيمايند،ولى اميد به آمرزش و عفو خداوند وسيلۀ مؤثر بازدارندهاى نسبت به آنان در برابر گناه و طغيان مىگردد،بنابراين آيه در واقع يك مسئله تربيتى را تعقيب مىكند.هنگامى كه مىبينيم(طبق گفته بعضى مفسران و پارهاى از روايات كه در ذيل آيه نقل شده)افراد جنايتكارى همچون«وحشى»قاتل افسر رشيد اسلام حمزة بن عبد المطلب عموى پيامبر(ص)با نزول اين آيه ايمان مىآورد و دست از جنايات خود مىكشد،اين اميدوارى براى ديگر گناهكاران پيدا مىشود كه از رحمت پروردگار مأيوس نشوند و بيش از آنچه گناه كردهاند خود را آلوده نسازند.
ممكن است گفته شود كه اين آيه در عين حال مردم را به گناه تشويق مىكند،زيرا وعدۀ آمرزش«همۀ گناهان غير از شرك»در آن داده شده است،ولى شك نيست كه منظور از اين وعدۀ آمرزش،وعدۀ بدون قيد و شرط نيست،بلكه افرادى را شامل مىشود كه يك نوع شايستگى از خود نشان بدهند،زيرا مشيّت و خواست خداوند كه در اين آيه و آيات مشابه آن ذكر شده به معنى حكمت الهى است و مىدانيم هرگز خواست خدا از حكمت او جدا نيست و مسلما حكمت او اقتضا نمىكند كه بدون شايستگى،كسى را مورد عفو قرار دهد.بنابراين جنبۀ تربيتى و سازندگى آيه به مراتب بيش از سوء استفادههايى است كه ممكن است از آن بشود.(ج ٤١٠/٣-٤١١،ج ٥٠/١٣.)
مُفْتَرى:(قصص٣٦/.)[*]
صيغۀ اسم مفعول و يا مصدر ميمى است،در اصل از مادّۀ«فريه»به معنى«تهمت و دروغ»است.
[*]فَلَمّٰا جٰاءَهُمْ مُوسىٰ بِآيٰاتِنٰا بَيِّنٰاتٍ قٰالُوا مٰا هٰذٰا إِلاّٰ سِحْرٌ مُفْتَرىً ...قصص٣٦/.