شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٨٧ - تا ٧٦ )
٢)دومين وصف آنها«حلم و بردبارى»است،چنان كه قرآن در ادامۀ آيۀ فوق مىگويد:
«و هنگامى كه جاهلان آنها را مورد خطاب قرار مىدهند و به جهل و جدال و سخنان زشت مىپردازند،در پاسخ آنها«سلام مىگويند[*]».
سلامى كه نشانۀ بىاعتنايى توأم با بزرگوارى است،نه ناشى از ضعف،سلامى كه دليل عدم مقابله به مثل در برابر جاهلان و سبكمغزان است،سلام وداع گفتن با سخنان بىرويه آنهاست،نه سلام تحيت كه نشانۀ محبت و پيوند دوستى است،خلاصه سلامى كه نشانه حلم و بردبارى و بزرگوارى است.
٣)سومين ويژگى آنها عبادت خالصانۀ پروردگار است،چنان كه مىگويد:«آنها كسانى هستند كه شبانگاه براى پروردگارشان سجده و قيام مىكنند[**]».
در ظلمت شب كه چشم غافلان در خواب است و جايى براى تظاهر و ريا وجود ندارد،خواب خوش را بر خود حرام كرده و به خوشتر ازآنكه ذكر خدا و قيام و سجود در پيشگاه با عظمت اوست مىپردازند،پاسى از شب را به مناجات با محبوب مىگذرانند و قلب و جان خود را با ياد و نام او روشن مىكنند.
٤)چهارمين صفت ويژه آنان خوف و ترس از مجازات و كيفر الهى است:«آنها كسانى هستند كه پيوسته مىگويند پروردگارا!عذاب جهنم را از ما بر طرف گردان كه عذابش سخت و شديد و پردوام است[***]».
با اين كه آنها شبها به ياد خدا هستند و به عبادتش مشغول،و روزها در مسير انجام وظيفه گام برمىدارند باز هم قلوبشان مملو از ترس مسئوليتهاست،همان ترسى كه عامل (فرمود:«كسى كه با تكبر و غرور راه مىرود و پيوسته به دو طرف خود نگاه مىكند،پهلوهاى خود را با شانۀ خود حركت مىدهد(غير از خود را نمىبيند و انديشهاش از خودش فراتر نمىرود)كسى كه مردم به خير او اميد ندارند و از شر او در امان نيستند،ديوانۀ واقعى اوست اما اين را كه ديديد تنها يك بيمار است».
[*]...وَ إِذٰا خٰاطَبَهُمُ الْجٰاهِلُونَ قٰالُوا سَلاٰماً.فرقان٦٣/.
[**]وَ الَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّداً وَ قِيٰاماً.فرقان٦٤/.
[***]وَ الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنّٰا عَذٰابَ جَهَنَّمَ إِنَّ عَذٰابَهٰا كٰانَ غَرٰاماً.فرقان٦٥/.