شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٤٠ - مسئله معراج
اين آيات كه به گفتۀ اكثر مفسران از معراج سخن مىگويد نيز نشان مىدهد كه اين حادثه در بيدارى اتفاق افتاده است،مخصوصا جملۀ:مٰا زٰاغَ الْبَصَرُ وَ مٰا طَغىٰ(چشم پيامبر دچار خطا و انحراف و طغيان نشد)گواه ديگر بر اين موضوع است.
از نظر حديث،روايات بسيار زيادى درزمينۀ مسئله معراج در كتب معروف اسلامى نقل شده است كه بسيارى از علماى اسلام تواتر يا شهرت آن را تصديق كردهاند،به عنوان نمونه:
فقيه و مفسر بزرگ شيخ طوسى در تفسير«تبيان»چنين مىگويد:«علماى شيعه معتقدند خداوند در همان شبى كه پيامبرش را از مكه به بيت المقدس برد او را بهسوى آسمانها عروج داد و آيات عظمت خود را در آسمانها به او ارائه فرمود و اين در بيدارى بود نه در خواب» مفسر عالى قدر مرحوم طبرسى در تفسير خود«مجمع البيان»ذيل آيات سورۀ نجم چنين مىگويد:«مشهور در اخبار ما اين است كه خداوند پيامبر را با همين جسم در حال بيدارى و حيات به آسمانها برد و اكثر مفسران را نيز عقيده همين است» محدث شهير علاّمه مجلسى در بحار الانوار مىگويد:«سير پيامبر اسلام(ص)از مسجد الحرام به بيت المقدس و ازآنجا به آسمانها از جمله مطالبى است كه آيات و احاديث متواتر شيعه و سنى برآن دلالت دارد و انكار امثال اين مسائل يا تأويل و توجيه آن به معراج روحانى،يا خواب ديدن پيامبر ناشى از عدم اطلاع از اخبار ائمۀ هدى و يا ضعف يقين است»سپس اضافه مىكند«اگر بخواهيم اخبارى را كه دراينباره رسيده جمعآورى كنيم كتاب بزرگى خواهد شد[١]» از ميان دانشمندان اهل تسنن منصور على ناصف كه از علماى معاصر و از دانشمندان الازهر و نويسندۀ كتاب التاج است در كتاب خود احاديث معراج را جمعآورى كرده است.
فخر رازى مفسر معروف پس از ذكر يكرشته استدلالات عقلى بر امكان وقوع معراج مىگويد«از نظر حديث،احاديث معراج از روايات مشهوره است كه در كتب صحاح اهل
[١]بحار الانوار،جلد ٦ ط قديم،ص ٣٦٨.