شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٤١ - اقلعى (هود٤٤/ )
الشىء«بازايستاد از آن».
آيۀ مورد بحث ناظر به زمان طوفان نوح(ع)است كه قوم سركش و طغيانگر او به عذاب الهى گرفتار آمدند،سرانجام امواج خروشان آب همه جا را فراگرفت .گنهكاران، بىخبر به گمان اين كه يك طوفان عادى است به نقاط مرتفع و برآمدگيها و كوههاى زمين پناه بردند،امّا آب از آن هم گذشت و همه جا در زير آب پنهان شد.اجسام بىجان طغيانگران و باقيماندۀ خانهها و وسايل زندگانىشان در لابلاى كفها روى آب به چشم مىخورد.
پس ازآنكه نوح زمام كشتى را به دست خدا سپرد و از آن منطقه دور شد،فرمان پايان مجازات و بازگشت زمين به حالت عادى صادر شد.آيۀ مورد بحث چگونگى اين فرمان و جزئيات نتيجۀ آن را در عبارات بسيار كوتاه و مختصر و در عين حال فوقالعاده رسا و زيبا بيان مىكند و مىگويد:«به زمين دستور داده شد،اى زمين آبت را در كام فروبر و به آسمان دستور داده شد،اى آسمان خوددارى كن و دست نگه دار...»وَ يٰا سَمٰاءُ أَقْلِعِيهود٤٤/.
تعبيرات آيۀ فوق به قدرى رسا و دلنشين و در عين كوتاهى گويا و زنده،و با تمام زيبايى آنقدر تكاندهنده و كوبنده است كه به گفتۀ جمعى از دانشمندان عرب اين آيه، فصيحترين و بليغترين آيات قرآن محسوب مىشود،شاهد گوياى اين سخن همان است كه در روايات و تواريخ اسلامى مىخوانيم كه گروهى از كفار قريش،به مبارزه با قرآن برخاستند و تصميم گرفتند آياتى همچون آيات قرآن ابداع كنند و تمام تسهيلات را براى اين كار آماده ساختند تا با خيال راحت به تركيب جملههايى همانند قرآن بپردازند،امّا هنگامى كه به آيۀ فوق رسيدند،چنان آنها را تكان داد كه بعضى به بعض ديگر نگاه كردند و گفتند اين سخنى است كه هيچ كلامى شبيه آن نيست و اصولا به كلام مخلوقين شباهت ندارد، اين را گفتند و از تصميم خود منصرف شدند و مأيوسانه پراكنده گشتند[١].(ج ١١٠/٩- ١١١).
[١]مجمع البيان،ج ١٦٥/٥ و روح المعانى،ج ٥٧/١٢.