شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٣٩ - مقاليد (زمر٦٣/ )
سه دستور آن اشاره مىكنيم:
١-نخست خطاب به افراد با ايمان كرده،مىفرمايد:«شعائر الهى را نقض نكنيد و حريم آنها را حلال نشمريد».
٢-«احترام ماههاى حرام را نگاه داريد و از جنگ كردن در اين ماهها خوددارى كنيد».
٣-«قربانيانى را كه براى حج مىآورند،اعم از اين كه بىنشان باشند(هدى)و يا نشان داشته باشند(قلائد)حلال نشمريد و بگذاريد به قربانگاه برسند و در آنجا قربانى شوند»وَ لاَ الْهَدْيَ وَ لاَ الْقَلاٰئِدَمائده٢/.(ج ٢٥٠/٤-٢٥١.)
مقاليد:(زمر٦٣/.)[*]
به گفتۀ غالب ارباب لغت جمع«مقليد»است(هرچند زمخشرى در كشاف مىگويد اين كلمه مفردى از جنس خود ندارد)و«مقليد»و«اقليد»هر دو به معنى«كليد»است و به گفتۀ لسان العرب و بعضى ديگر،اصل آن از«كليد»فارسى گرفته شده و در عربى نيز به همين معنى استعمال مىشود،بنابراين«مَقٰالِيدُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ»(در آيۀ مورد بحث)به معنى كليدهاى آسمانها و زمين مىباشد.
به گفتۀ بعضى از فرهنگنويسان فارسى:«كليد»معربش«اقليد»و«اكليل»و«مقلاد» ابزارى است كه به آن قفل را گشايند و بندند[١].
اين تعبير معمولا كنايه از مالكيت و يا سلطه بر چيزى است،چنان كه مىگوييم:
كليد اين كار به دست فلان است،يا كليد اين كار در دست من است،لذا آيۀ مورد بحث مىتواند هم اشاره به توحيد مالكيت خداوند بوده باشد و هم توحيد تدبير و ربوبيت و حاكميت او بر عالم هستى.
به همين دليل بلافاصله بعد از اين جمله چنين نتيجه گيرى مىكند:«كسانى كه به
[*]لَهُ مَقٰالِيدُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيٰاتِ اللّٰهِ أُولٰئِكَ هُمُ الْخٰاسِرُونَ .«كليدهاى آسمان وزمين از آن اوست و كسانى كه به آيات خداوند كافر شدند زيانكارند»زمر٦٣/.
[١] برهان قاطع.