شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٣٠ - مُتَقَلَّب (محمد١٩/ )
بر آنها باد[١]».
و در تفسير مجمع البيان در توضيح همين جمله از امام باقر(ع)و امام صادق(ع)چنين آمده است:فى اصلاب النبيين نبىٌّ بعد نبى،حتى اخرجه من صلب ابيه من نكاح غير سفاح من لدن آدم.«در صلب پيامبران قرار داشت،پيامبرى بعد از پيامبر ديگر،تا اين كه خداوند او را از صلب پدرش از ازدواجى پاك و دور از هرگونه ناپاكى از زمان آدم به بعد،بيرون فرستاد[٢]».
البته قطع نظر از آيات مورد بحث و تفسير آن دلايلى در دست داريم كه نشان مىدهد پدر و اجداد پيامبران خدا هرگز مشرك نبودند و در محيطى پاك از آلودگيهاى شرك و بىعفتى تولد يافتند.
در آيۀ ٤ سورۀ مؤمن به واژۀ«تقلب»بر مىخوريم:...فَلاٰ يَغْرُرْكَ تَقَلُّبُهُمْ فِي الْبِلاٰدِ.«...مبادا رفتوآمدهاى آنها در شهرهاى مختلف و قدرتنماييهايشان تو را بفريبد».
اگرچه «تقلّب»از مادّۀ«قلب»به معنى«دگرگون كردن»است،ولى در اين جا به معنى تصرف و سلطه بر مناطق و بلاد مختلف و حكومت و سيطره و به معنى رفت و آمد مىباشد.
گاهى واژۀ«تقلّب»به معنى رفت و آمد در طريق تجارت و كسب مال بهكاررفتهاست ،چنان كه در آيۀ ٤٦ سورۀ نحل مىخوانيم:أَوْ يَأْخُذَهُمْ فِي تَقَلُّبِهِمْ ...«يا(عذاب الهى)به هنگامى كه(براى كسب مال و ثروت فزونتر)در رفت و آمدند دامانشان را بگيرد...».(ج ٢٥٠/١١،ج ٣٧٠/١٥،ج ١٦/٢٠.)
مُتَقَلَّب:(محمد١٩/.)[*]
به معنى«جايگاه رفت و آمد»و اسم مفعول است كه در آيۀ مورد بحث به معنى اسم
[١]نور الثقلين،ج ٦٩/٤.
[٢] مجمع البيان،ذيل آيۀ مورد بحث.
[*]...وَ اللّٰهُ يَعْلَمُ مُتَقَلَّبَكُمْ وَ مَثْوٰاكُمْ .محمد١٩/.