شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٩٧ - قَصِىّ (مريم٢٢/ )
ق ص م
قَصَمْنا:(انبياء١١/.)[*]
از مادّۀ«قصم»(بر وزن خصم)به معنى«شكستن توأم با شدّت»است و حتّى گاهى به معنى«خرد كردن»آمده است.
آيۀ مورد بحث به دنبال گفتگوهايى كه دربارۀ مشركان و كافران لجوج گذشت، سرنوشت آنها را در مقايسه با سرنوشت اقوام پيشين،مشخّص مىكند و مىگويد:«چه بسيار شهرها و آباديهاى ظالم و ستمگرى را كه در هم شكستيم...»وَ كَمْ قَصَمْنٰا مِنْ قَرْيَةٍ كٰانَتْ ظٰالِمَةًانبياء١١/.
با توجه به اين كه«قصم»به معنى شكستن توأم با شدت است و با توجه به اين كه تكيه روى ظلم و ستمگرى اين اقوام شده،نشان مىدهد كه خداوند شديدترين انتقام و مجازات را در مورد اقوام ظالم و ستمگر قائل است.
ضمنا اشاره به اين نكته مىكند كه اگر تاريخ گذشتگان را مورد بررسى قرار دهيد، خواهيد دانست كه تهديدهاى پيامبر اسلام(ص)شوخى و بىحساب نيست،واقعيت تلخى است كه بايد دقيقا به آن بينديشيد.(ج ٣٦٦/١٣.)
ق ص و
قَصِىّ:(مريم٢٢/.)[**]
به معنى«دور،و دور دست»از مادّۀ«قصو»(بر وزن خصم)به معنى«دور شدن»است.
[*]وَ كَمْ قَصَمْنٰا مِنْ قَرْيَةٍ كٰانَتْ ظٰالِمَةً وَ أَنْشَأْنٰا بَعْدَهٰا قَوْماً آخَرِينَ .«چه بسيار مناطق آباد ستمگرى راكه ما درهم شكستيم و بعد از آنها قوم ديگرى روى كار آورديم»انبياء١١/.
[**]فَحَمَلَتْهُ فَانْتَبَذَتْ بِهِ مَكٰاناً قَصِيًّا.«سرانجام(مريم به عيسى)باردار شد و او را به نقطۀ دور دستىبرد»مريم٢٢/.