شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٦٩ - قِسْمة (نجم٢٢/ )
قاسَمَهُماٰ:(اعراف٢١/.)[*]
مادّۀ«قسم»(بر وزن فرس)در قرآن مجيد از باب مفاعلة نيز آمده است،مانند آيۀ مورد بحث:وَ قٰاسَمَهُما...يعنى سوگند اكيد ياد كرد...و به گفتۀ قاموس،مفاعلة در اين جا بين الاثنين نيست،مثل:سافَرتُ شَهراً.و احتمال قوى در آن است كه براى مبالغه به كار رفته باشد،چنان كه در آيه مىخوانيم:«(ابليس)براى آنها(آدم و حوا)سوگند(شديد)ياد كرد كه من خير خواه شما هستم»وَ قٰاسَمَهُمٰا إِنِّي لَكُمٰا لَمِنَ النّٰاصِحِينَاعراف٢١/.
آدم كه هنوز تجربۀ كافى در زندگى نداشت و گرفتار دامهاى شيطان و خدعه و دروغ و نيرنگ نشده بود و نمىتوانست باور كند،كسى اين چنين قسم دروغى ياد كند و چنين دامهايى بر سر راه او بگذارد،سرانجام تسليم فريب شيطان شد و با ريسمان پوسيدۀ مكر و خدعه او براى به دست آوردن آب حيات و ملك جاويدان،به چاه وسوسههاى ابليس فرورفت و نه تنها آب حيات به دستش نيامد،بلكه در گرداب نافرمانى خدا افتاد.(ج ١١٧/٦.)
قِسْمة:(نجم٢٢/.)[**]
مصدر يا اسم است به معنى«بهره و نصيب»و يا چيزى كه تقسيم شده است.
آيۀ مورد بحث و آيات قبل از آن به بطلان شرك و عقايد خرافى مشركان درزمينۀ بتها مىپردازد و مىگويد:به من خبر دهيد آيا بتهاى لات و عزى و منات كه سومين آنهاست دختران خدا هستند؟و آيا سهم شما پسر است و سهم او دختر؟در حالى كه به زعم شما دختران كمارزشتر از پسرانند،«در اين صورت اين تقسيمى غير عادلانه است»تِلْكَ إِذاً قِسْمَةٌ ضِيزىٰنجم٢٢/.چرا كه سهم خدا را پستتر از سهم خود مىدانيد.
به اين ترتيب قرآن افكار منحط و خرافى آنها را به باد استهزاء مىگيرد كه شما از يكسو
[*]وَ قٰاسَمَهُمٰا إِنِّي لَكُمٰا لَمِنَ النّٰاصِحِينَ .«و براى آنها سوگند ياد كرد كه من خير خواه شما هستم»اعراف٢١/.
[**]تِلْكَ إِذاً قِسْمَةٌ ضِيزىٰ.«در اين صورت اين تقسيمى است غير عادلانه»نجم٢٢/.