شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٦١ - قيام به قسط چيست (آل عمران١٨/ )
آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّٰالِحٰاتِ بِالْقِسْطِ...«...تا خداوند افرادى را كه ايمان آوردهاند و عمل صالح انجام دادهاند به عدالت پاداش دهد...».
در اين جا«قسط»به معنى پرداختن سهم ديگرى است و لذا مفهوم دادگرى در آن نهفته است،جالب اين كه در آيۀ فوق اين كلمه تنها در مورد كسانى كه عمل صالح دارند و پاداش نيك دريافت مىكنند گفته شده،ولى در مورد كيفر بدكاران چنين چيزى عنوان نمىشود.
اين به خاطر آن است كه مجازات و كيفر شكل درآمد و سهميه ندارد و به تعبير ديگر كلمۀ «قسط»تنها متناسب پاداش نيك است نه مجازات.(ج ١٤٣/٦،ج ٢٢٣/٨.)
قيام به قسط چيست:(آل عمران١٨/.)[**]
جملۀ«قٰائِماً بِالْقِسْطِ»در آيۀ مورد بحث(به متن آيه توجه شود)به اصطلاح ادبى،حال فاعل در«شهد»است كه«اللّه»باشد،يعنى خداوند گواهى به يكتايى خود مىدهد در حالى كه قيام به عدالت در جهان هستى دارد و اين جمله در واقع دليلى است بر شهادت او،زيرا عدالت،انتخاب طريق ميانه و مستقيم و دورى از هرگونه افراط و تفريط و انحراف است و مىدانيم كه طريق ميانه و مستقيم،همواره يكى است و بيش از يكى نيست،چنان كه در آيۀ ١٥٣ سورۀ انعام مىخوانيم:وَ أَنَّ هٰذٰا صِرٰاطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لاٰ تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ...«و اين راه مستقيم من است،پس آن را پيروى كنيد و به راههاى ديگر نرويد كه شما را از راه او پراكنده مىسازد...».
در اين آيه راه خدا يكى معرفى شده و راههاى منحرف و بيگانه از خدا،متعدد و پراكنده است،چرا كه صراط مستقيم به صورت مفرد و طرق انحرافى به صورت جمع آورده شده است.
نتيجه اين كه«عدالت»هميشه،همراه با نظام واحد است و نظام واحد،نشانۀ مبدأ و
[**]شَهِدَ اللّٰهُ أَنَّهُ لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ هُوَ وَ الْمَلاٰئِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قٰائِماً بِالْقِسْطِ لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ .«خداوند(با ايجاد نظام واحد جهان هستى)گواهى مىدهد كه معبودى جز او نيست و فرشتگان و صاحباندانش(هركدام به گونهاى)گواهى مىدهند،در حالى كه(خداوند)قيام به عدالت(در عالم هستى)دارد،معبودى جز او نيست كه هم تواناست و هم حكيم»آل عمران١٨/.